Дзень Дзяржаўнага сцяга, Дзяржаўнага герба і Дзяржаўнага гімна - важная падзея ў жыцці краіны. Гэта свята сімвалізуе адзінства і незалежнасць. Святкуецца яно ў другую нядзелю мая. Адзначаючы гэты дзень, беларусы ганарацца сваёй гісторыяй і культурнай спадчынай, якая ўвасабляе дух нацыі і працвітанне. Аб значэнні дзяржаўных атрыбутаў і іх ролі ў фарміраванні беларускай ідэнтычнасці карэспандэнту БЕЛТА расказала кандыдат гістарычных навук, дацэнт кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін гістарычнага факультэта БДУ, член Геральдычнага савета пры Прэзідэнце Беларусі Марына Ялінская.
Сучасныя Дзяржаўныя герб і сцяг Беларусі былі ўстаноўлены 7 чэрвеня 1995 года. Як падкрэсліла Марына Ялінская, у адрозненне ад іншых былых саюзных рэспублік СССР, яны прадоўжылі афіцыйную геральдычную традыцыю савецкай эпохі і прайшлі некалькі этапаў у сваёй эвалюцыі. "Цяпер сцяг і герб размешчаны паўсюль: у гарадах і пасёлках на плошчах, будынках, у завадскіх цэхах, лабараторыях вучоных, дзіцячых установах і на сельскагаспадарчай тэхніцы. Тым самым мы аддаём даніну павагі роднаму дому, месцу, дзе нарадзіліся, вучыліся і працуем, у цэлым сваёй краіне", - адзначыла яна.
Пры гэтым самы галоўны крытэрый пры выбары сімвалаў - гэта адлюстраванне сутнасці дзяржавы, яе палітыкі, культуры і гісторыі. "Яны ўсе адпавядаюць беларускаму менталітэту, з'яўляючыся ідэнтыфікацыйнымі сімваламі краіны. Менавіта па дзяржаўнай сімволіцы нас ведаюць і ўспрымаюць як суверэнную дзяржаву. Усе іх складнікі зразумелыя і расшыфроўваюцца кожным грамадзянінам Беларусі", - канстатавала дацэнт.
Гэта асабліва заўважна ў Дзяржаўным гербе Беларусі. Як растлумачыла Марына Ялінская, ён уяўляе сабой контур краіны залатога колеру, размешчаны на фоне прамянёў узыходзячага сонца і часткі зямнога шара. Кампазіцыю абрамляе вянок з каласоў, які сімвалізуе галоўную сельскагаспадарчую культуру і аснову беларускага жыцця. Збожжа, канюшына і лён з'яўляюцца прывычнымі з дзяцінства раслінамі для многіх беларусаў. Вакол вянка размешчаны шэсць стужак, якія абазначаюць шэсць абласцей краіны. Традыцыйная пяціканцовая чырвоная зорка ўзыходзіць да паслярэвалюцыйнага часу, калі такая ж пралетарская зорка стала сімвалам новага часу.
"На любым гербе заўсёды адлюстроўваюцца значныя падзеі, лёсавызначальныя для гісторыі дзяржавы або горада. Звычайна яны паказваюць заняткі жыхароў і нярэдка змяшчаюць выявы флоры і фаўны, - удакладніла член Геральдычнага савета. - Напрыклад, можна сустрэць як жывёл, якія насяляюць гэты рэгіён, так і больш экзатычных прадстаўнікоў. Напрыклад, леў або арол, якія не характэрны для пэўнай мясцовасці, але маюць сваё сімвалічнае значэнне. Леў, як цар звяроў, увасабляе сабой сілу і ўладу, у той час як арол, з'яўляючыся ў сваю чаргу царом птушынага свету, сімвалізуе свабоду і веліч. Такім чынам, свет гербаў вельмі разнастайны, хоць пры гэтым ён падпарадкоўваецца пэўным законам".
Акрамя таго, як расказала Марына Ялінская, абнаўленне і перагляд дзяржаўных сімвалаў не адбываецца проста так. "Для гэтага неабходны значныя, глыбінныя змяненні ў гістарычным развіцці дзяржавы. Хоць, напрыклад, з моманту абвяшчэння БССР асноўныя сімвалы нашай краіны практычна не змяніліся. Таму мы можам разглядаць іх як лагічны працяг гісторыі і адлюстраванне яе дасягненняў і поспехаў у развіцці геральдыкі", - падкрэсліла яна.
Паводле яе слоў, каляровы спектр сімвалаў вызначаецца нацыянальнай культурай, менталітэтам і гісторыяй. Чырвоны колер на беларускім сцягу сімвалізуе сілу, мужнасць, высакароднасць і энергію. Зялёны - надзею, здароўе, маладосць, адраджэнне, працавітасць, стварэнне, прыродную гармонію. У сваю чаргу белы трансліруе чысціню, беззаганнасць, прымірэнне, мудрасць і веды. Сімвалам старажытнай культуры народа і яго духоўнага багацця з'яўляецца арнамент. Яго змест расказвае пра хлеб, ураджай і прадаўжэнне роду, праслаўляе працавітасць і майстэрства, якія з'яўляюцца першаасновай шчаслівай долі чалавека. Беларусь першая ў свеце выкарыстала нацыянальны арнамент у якасці элемента Дзяржаўнага сцяга.
Нараўне са сцягам і гербам, гімн Беларусі складае трыяду дзяржаўнай сімволікі. Ён уяўляе сабой музычна-паэтычны твор, які выконваецца ва ўрачыстых выпадках. "Пасля распаду СССР тэкст з гімна быў выключаны і аж да 2002 года ён складаўся толькі з музыкі, напісанай Нестарам Сакалоўскім. Для выбару гімна 2 студзеня 2002 года была створана конкурсная камісія на чале з Прэзідэнтам. Было прадстаўлена некалькі варыянтаў тэксту. Яны ўсе трансліраваліся па тэлебачанні і радыё, публікаваліся ў газеце. Людзі маглі выказваць сваё меркаванне пры дапамозе тэлефоннага галасавання, а таксама адпраўляць каментарыі па пошце. А ўжо 2 ліпеня Прэзідэнт адобрыў новы тэкст гімна, складзены Уладзімірам Карызнам", - падзялілася Марына Ялінская.
Яна адзначыла, што грамадзяне могуць слухаць і выконваць Дзяржаўны гімн у час народных, працоўных, сямейных свят і іншых урачыстых мерапрыемстваў, пры забеспячэнні належнай павагі да яго. Напрыклад, прысутныя слухаюць яго стоячы, а мужчыны здымаюць галаўныя ўборы.
7 жніўня 2002 года быў створаны Геральдычны савет пры Прэзідэнце. Гэта пастаянны экспертны калегіяльны орган, які каардынуе рэалізацыю адзінай дзяржаўнай палітыкі ў галіне заснавання і выкарыстання ордэнаў і медалёў, афіцыйных геральдычных сімвалаў. "У яго склад уваходзяць спецыялісты розных сфер - гісторыкі, мастакі і дызайнеры. Я сама з'яўляюся аўтарам больш як 80 сучасных гербаў, заснаваных указам Прэзідэнта. Каб быць часткай гэтага савета, неабходна мець мастацкае чуццё і палітычную сталасць. Мы праводзім экспертызу ўсіх афіцыйных сімвалаў, у тым ліку і ўзнагарод", - канстатавала Марына Ялінская.
"Акрамя Дзяржаўных сімвалаў у Беларусі існуюць і афіцыйныя геральдычныя - гербы і сцягі адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак, эмблемы, сцягі і нагрудныя знакі дзяржаўных органаў, арганізацый, прафсаюзаў і грамадскіх аб'яднанняў, - дадала яна. - На іх адлюстравана тое, з чым асацыюецца наша краіна. У іх ліку прадстаўнікі фаўны ў выглядзе зубра і бусла, а таксама флоры - васілька, ільну і дуба, ракі Днепр, Заходняя Дзвіна, Прыпяць і азёры. Яны зразумелыя і любімыя нашым народам. Таксама ў краіне ёсць дэвіз, якім у жыцці і працы кіруецца кожны: "Разам - за моцную і квітнеючую Беларусь".
БЕЛТА.-0-
Сучасныя Дзяржаўныя герб і сцяг Беларусі былі ўстаноўлены 7 чэрвеня 1995 года. Як падкрэсліла Марына Ялінская, у адрозненне ад іншых былых саюзных рэспублік СССР, яны прадоўжылі афіцыйную геральдычную традыцыю савецкай эпохі і прайшлі некалькі этапаў у сваёй эвалюцыі. "Цяпер сцяг і герб размешчаны паўсюль: у гарадах і пасёлках на плошчах, будынках, у завадскіх цэхах, лабараторыях вучоных, дзіцячых установах і на сельскагаспадарчай тэхніцы. Тым самым мы аддаём даніну павагі роднаму дому, месцу, дзе нарадзіліся, вучыліся і працуем, у цэлым сваёй краіне", - адзначыла яна.
Пры гэтым самы галоўны крытэрый пры выбары сімвалаў - гэта адлюстраванне сутнасці дзяржавы, яе палітыкі, культуры і гісторыі. "Яны ўсе адпавядаюць беларускаму менталітэту, з'яўляючыся ідэнтыфікацыйнымі сімваламі краіны. Менавіта па дзяржаўнай сімволіцы нас ведаюць і ўспрымаюць як суверэнную дзяржаву. Усе іх складнікі зразумелыя і расшыфроўваюцца кожным грамадзянінам Беларусі", - канстатавала дацэнт.
Гэта асабліва заўважна ў Дзяржаўным гербе Беларусі. Як растлумачыла Марына Ялінская, ён уяўляе сабой контур краіны залатога колеру, размешчаны на фоне прамянёў узыходзячага сонца і часткі зямнога шара. Кампазіцыю абрамляе вянок з каласоў, які сімвалізуе галоўную сельскагаспадарчую культуру і аснову беларускага жыцця. Збожжа, канюшына і лён з'яўляюцца прывычнымі з дзяцінства раслінамі для многіх беларусаў. Вакол вянка размешчаны шэсць стужак, якія абазначаюць шэсць абласцей краіны. Традыцыйная пяціканцовая чырвоная зорка ўзыходзіць да паслярэвалюцыйнага часу, калі такая ж пралетарская зорка стала сімвалам новага часу.
"На любым гербе заўсёды адлюстроўваюцца значныя падзеі, лёсавызначальныя для гісторыі дзяржавы або горада. Звычайна яны паказваюць заняткі жыхароў і нярэдка змяшчаюць выявы флоры і фаўны, - удакладніла член Геральдычнага савета. - Напрыклад, можна сустрэць як жывёл, якія насяляюць гэты рэгіён, так і больш экзатычных прадстаўнікоў. Напрыклад, леў або арол, якія не характэрны для пэўнай мясцовасці, але маюць сваё сімвалічнае значэнне. Леў, як цар звяроў, увасабляе сабой сілу і ўладу, у той час як арол, з'яўляючыся ў сваю чаргу царом птушынага свету, сімвалізуе свабоду і веліч. Такім чынам, свет гербаў вельмі разнастайны, хоць пры гэтым ён падпарадкоўваецца пэўным законам".
Акрамя таго, як расказала Марына Ялінская, абнаўленне і перагляд дзяржаўных сімвалаў не адбываецца проста так. "Для гэтага неабходны значныя, глыбінныя змяненні ў гістарычным развіцці дзяржавы. Хоць, напрыклад, з моманту абвяшчэння БССР асноўныя сімвалы нашай краіны практычна не змяніліся. Таму мы можам разглядаць іх як лагічны працяг гісторыі і адлюстраванне яе дасягненняў і поспехаў у развіцці геральдыкі", - падкрэсліла яна.
Паводле яе слоў, каляровы спектр сімвалаў вызначаецца нацыянальнай культурай, менталітэтам і гісторыяй. Чырвоны колер на беларускім сцягу сімвалізуе сілу, мужнасць, высакароднасць і энергію. Зялёны - надзею, здароўе, маладосць, адраджэнне, працавітасць, стварэнне, прыродную гармонію. У сваю чаргу белы трансліруе чысціню, беззаганнасць, прымірэнне, мудрасць і веды. Сімвалам старажытнай культуры народа і яго духоўнага багацця з'яўляецца арнамент. Яго змест расказвае пра хлеб, ураджай і прадаўжэнне роду, праслаўляе працавітасць і майстэрства, якія з'яўляюцца першаасновай шчаслівай долі чалавека. Беларусь першая ў свеце выкарыстала нацыянальны арнамент у якасці элемента Дзяржаўнага сцяга.
Нараўне са сцягам і гербам, гімн Беларусі складае трыяду дзяржаўнай сімволікі. Ён уяўляе сабой музычна-паэтычны твор, які выконваецца ва ўрачыстых выпадках. "Пасля распаду СССР тэкст з гімна быў выключаны і аж да 2002 года ён складаўся толькі з музыкі, напісанай Нестарам Сакалоўскім. Для выбару гімна 2 студзеня 2002 года была створана конкурсная камісія на чале з Прэзідэнтам. Было прадстаўлена некалькі варыянтаў тэксту. Яны ўсе трансліраваліся па тэлебачанні і радыё, публікаваліся ў газеце. Людзі маглі выказваць сваё меркаванне пры дапамозе тэлефоннага галасавання, а таксама адпраўляць каментарыі па пошце. А ўжо 2 ліпеня Прэзідэнт адобрыў новы тэкст гімна, складзены Уладзімірам Карызнам", - падзялілася Марына Ялінская.
Яна адзначыла, што грамадзяне могуць слухаць і выконваць Дзяржаўны гімн у час народных, працоўных, сямейных свят і іншых урачыстых мерапрыемстваў, пры забеспячэнні належнай павагі да яго. Напрыклад, прысутныя слухаюць яго стоячы, а мужчыны здымаюць галаўныя ўборы.
7 жніўня 2002 года быў створаны Геральдычны савет пры Прэзідэнце. Гэта пастаянны экспертны калегіяльны орган, які каардынуе рэалізацыю адзінай дзяржаўнай палітыкі ў галіне заснавання і выкарыстання ордэнаў і медалёў, афіцыйных геральдычных сімвалаў. "У яго склад уваходзяць спецыялісты розных сфер - гісторыкі, мастакі і дызайнеры. Я сама з'яўляюся аўтарам больш як 80 сучасных гербаў, заснаваных указам Прэзідэнта. Каб быць часткай гэтага савета, неабходна мець мастацкае чуццё і палітычную сталасць. Мы праводзім экспертызу ўсіх афіцыйных сімвалаў, у тым ліку і ўзнагарод", - канстатавала Марына Ялінская.
"Акрамя Дзяржаўных сімвалаў у Беларусі існуюць і афіцыйныя геральдычныя - гербы і сцягі адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак, эмблемы, сцягі і нагрудныя знакі дзяржаўных органаў, арганізацый, прафсаюзаў і грамадскіх аб'яднанняў, - дадала яна. - На іх адлюстравана тое, з чым асацыюецца наша краіна. У іх ліку прадстаўнікі фаўны ў выглядзе зубра і бусла, а таксама флоры - васілька, ільну і дуба, ракі Днепр, Заходняя Дзвіна, Прыпяць і азёры. Яны зразумелыя і любімыя нашым народам. Таксама ў краіне ёсць дэвіз, якім у жыцці і працы кіруецца кожны: "Разам - за моцную і квітнеючую Беларусь".
БЕЛТА.-0-
