Раман Бондар
Навіны сюжэта
"Праект "Беларусы ў кадры" на YouTube-канале БЕЛТА"
Раман Бондар з Баранавіч не верыў у знакі лёсу, пакуль адзін з іх не з'явіўся яму ў момант аварыі - на трэснутым лабавым шкле. Сёння яго работы выклікаюць захапленне на міжнародным шоу, а ён сам даказвае: калі творчасць ідзе ад унутранага парыву, яна абавязкова пракладзе дарогу да сэрца гледачоў. У нашым праекце "Беларусы ў кадры" знаёмімся з мастаком, які ператварае кантралюемае разбурэнне шкла ў мастацтва.
"Калі творчасць ідзе ад унутранага парыву, яна атрымліваецца сапраўднай"
"Хрустальны мастак", - прадстаўляецца з усмешкай Раман Бондар. Такую мянушку мужчына атрымаў ад адной дзяўчыны, якая ўбачыла ў інтэрнэце відэа пра яго і напісала: "Ваша трэшчына падобная на хрусталь. Я вас назаву хрустальным мастаком".
- Мне адразу спадабалася, як яна назвала мяне, і я стаў выкарыстоўваць гэта імя. Атрымліваецца, яго даў мне народ, - заўважае герой нашага праекта.
Творчая гісторыя Рамана пачалася з ДТЗ. У момант аварыі галіна ўпала на лабавое шкло, і на долю секунды ён убачыў у расколінах нейкі вобраз-аблічча. Пазней, калі мяняў лабавое шкло, успомніў пра тое, але ўжо нічога не змог разгледзець у трэшчынах. На нейкі час наогул забыў пра аварыю і звязанае з ёю, але аднойчы загарэўся даведацца, што ж гэта магло быць. Прычым нават не ведаў, як правільна сфармуляваць запыт у інтэрнэце.
Раман прызнаецца, што ён скептык, не верыць ні ў якія знакі лёсу і падказкі Сусвету. Але пагаджаецца: не было б шчасця, ды няшчасце дапамагло. Калі б не здарылася таго ДТЗ, не адкрыў бы ў сабе талент, не стаў бы яго выкарыстоўваць, каб зарабляць і прадстаўляць беларусам зусім новае сучаснае мастацтва.
Наш герой запэўнівае: аловак і пэндзаль, папера і палатно - не яго матэрыялы. І як сведчанне - малюе на паперы ручкай сабачку - выглядае так, быццам гэта намалявала дзіця. Паверыць вачам складана. Бо калі мы глядзім на работы Рамана ў шкле, то ўпэўнены, што іх стварыў прафесійны партрэтыст.
Таму ён доўга хаваў ад сяброў сваё захапленне, толькі жонцы расказаў. Да гэтага часу бацькі і сваякі здзіўляюцца: "Рома - мастак? Які мастак?" Ніхто не верыць - ды ён і сам да канца таксама, таму лічыць сябе хутчэй майстрам, падкрэсліваючы пры гэтым - самавукам.
Людзей, якія займаюцца такой творчасцю - бітым шклом, у свеце па пальцах пералічыць. У Беларусі Раман - адзіны (альбо нехта пра сябе яшчэ не заявіў?). Ніхто з прызнаных зорак у свеце сваім майстэрствам не дзеліцца, курсы і майстар-класы не праводзіць. Раман проста браў у рукі малаток, укладваў перад сабой шкло і пачынаў біць па ім. Два гады трэніровак - і з трэшчын атрымаўся першы партрэт.
- У любой справе важна нагледжанасць: калі ўважліва ўзірацца ў дэталі і спрабаваць іх узнавіць, можна дабіцца выніку, - упэўнены наш герой. - Галоўнае - не пачынаць з думкі пра грошы. Калі творчасць ідзе ад унутранага парыву, яна атрымліваецца сапраўднай.
"Не магу сказаць, што кантралюю шкло на сто працэнтаў"
Сёння творчая майстэрня Рамана - гэта гараж сябра, дзе ён стварыў сабе рабочае месца.
- Для творчасці мне трэба няшмат: ідэальна роўная цвёрдая паверхня і малаткі, якія я заказаў пад сябе. Часцей за ўсё працую на каленях. Устаю, прыжмурваю вочы: так грубыя расколіны "раствараюцца", і я бачу агульны вобраз. Потым адыходжу далей, каб ацаніць работу з адлегласці - паблізу дэталі могуць скажаць успрыманне, - расказвае наш герой і паказвае працэс набівання малюнка на шкле.
Эскіз для будучай карціны ён ніколі не робіць. Толькі вызначае некаторыя зоны - дзе будуць нос, вочы…. У любым выпадку важна візуалізаваць твар: трэба "ўбачыць" яго і як быццам прадугадаць, як унутраны свет чалавека ўвасобіцца ў рэальнасці.
У гэтым мастацтве мноства падводных камянёў, запэўнівае майстар. Ён стварае свае творы на шматслойным шкле чорнага колеру (трыплекс), таму што звычайнае ад удару рассыпаецца на дробныя асколкі. Важны таўшчыня і якасць шкла. Можна купіць яго аднолькавай празрыстасці і таўшчыні, але ў розных вытворцаў яно будзе адрознівацца.
Ад сілы і вугла ўдару малаточкам залежыць характар трэшчын, яны могуць быць паверхневыя або глыбокія, закранаць верхні або ніжні слой. Менавіта правільнае разуменне ўласцівасцей шкла і кантрасту чорнага і белага дазваляе ствараць жывыя твары, якія вырысоўваюцца павуцінай тонкіх і вялікіх светлых трэшчын.
Гукі стуку малатка аб шкло розныя: глухія і звонкія, манатонныя і рэзкія. Дробныя асколкі разлятаюцца ў розныя бакі, перыядычна Раман счышчае іх з карціны пальцамі або малатком. Так, працуе ён без пальчатак і ахоўных акуляраў. Прызнаецца, што дробныя асколкі часам упіваюцца ў скуру, але потым самі выходзяць. Гэта частка працэсу - своеасаблівая цана за мастацтва.
Ніяк не магу разгледзець у набітым малюнку хоть нешта. Раман прапануе прыўстаць і паглядзець пад вуглом, і - о цуд! - я ўжо ўгадваю твар мужчыны. Што за магія?
- А як вы бачыце гэты вобраз, стоячы на каленях? - дзіўлюся.
- Я так адчуваю, - прызнаецца наш герой. - Гэта немагчыма ўлавіць, зразумець і адразу пачаць рабіць. Не магу сказаць, што кантралюю шкло на сто працэнтаў. Гэта немагчыма: калі б'еш, нельга загадзя прадказаць, як яно сябе будзе паводзіць. Можаш толькі прыкладна ўявіць, як трэшчына будзе развівацца далей. А потым шкло як быццам "гаворыць", што рабіць, задае ўмовы, а ты з ім узаемадзейнічаеш.
Раман расказаў гісторыю, якая лепш за ўсё ілюструе яго творчы працэс. Аднойчы яму не спадабаўся адзін элемент у партрэце - вока. Яно выбівалася з агульнай кампазіцыі і трэба было нешта з ім зрабіць.
- Разумеў: калі стукнуць па гэтым месцы, шкло можа рассыпацца і я сапсую работу. Але як ударыць так, каб дабіцца патрэбнага эфекту і не разбурыць карціну? Тыдзень хадзіў вакол, абдумваў кожны крок. Гэты прыклад паказвае, што я не магу дакладна планаваць рабочы працэс. Так, у мяне ёсць дэдлайны, але ніколі не трачу на стварэнне карціны больш за месяц, - прызнаецца "хрустальны мастак".
Партрэты людзей на заказ Раман стварае па фатаграфіях. А для выстаў і для душы - твары знакамітасцей. У дзяцінстве і юнацтве ён захапляўся музыкай. Вялікі ўплыў у той час на яго аказаў сузаснавальнік групы Metallica Джэймс Хэтфілд.
- Ён стаў для мяне сапраўдным ідалам: я рос на яго музыцы, яна сфарміравала маё разуменне стылю, густу і рытму, - адзначае наш герой. - Партрэт Джэймса Хэтфілда - даніна павагі чалавеку, які паўплываў на маё ўспрыманне мастацтва ў цэлым. Мара - уручыць яму гэты партрэт…
У калекцыі Рамана Бондара шмат партрэтаў зорак. Гэта і Уладзімір Высоцкі (работу можна ўбачыць у музеі-пакоі ў гасцініцы "Буг" у Брэсце), і акцёры з Галівуда, і палітычныя дзеячы, і нават Ісус Хрыстос.
- Паступова адыходжу ад чыстага гіперрэалізму ў адлюстраванні асоб - мяне ўсё больш цікавіць глыбокі сэнс, - гаворыць майстар і дэманструе работы з новай сваёй калекцыі пад назвай "Псіхалагічныя партрэты будучыні". - На такіх карцінах палова выявы - гэта рэальная асоба (напрыклад, дзяўчыны), а другая - спроба візуалізаваць тое, што адбываецца ў чалавечай свядомасці.
Свет імкліва змяняецца, і псіхіка людзей таксама развіваецца з вялікай хуткасцю. Лічу, што калі мы не навучымся жыць у міры, дружбе і любові, то ўнутраны свет многіх з нас можа апынуцца ў цемры. Цёмны бок на маіх карцінах якраз сімвалізуе гэту патэнцыяльную пагрозу.
"Нас ужо нічым не здзівіць, але такое мы бачым упершыню!"
Два гады майстар працаваў адасоблена, не дэманструючы свае работы шырокай публіцы. Затым вырашыў прыняць удзел у выставе-кірмашы аўтарскіх работ "Млын" у Мінску.
- Хацеў паказаць, што такое мастацтва магчыма, і зламаць стэрэатып аб тым, што разбітае шкло прыносіць няшчасце, - гаворыць аб мэце свайго ўдзелу ў выставе Раман і ўспамінае выпадак, які здарыўся з ім на "Млыне": - Да мяне падышла жанчына і сказала: "У вас дар ад Бога, але вы выкарыстоўваеце яго ў славу д'ябла", - і расплакалася.
Выставы карцін Рамана Бондара праходзілі ўжо на яго малой радзіме ў Баранавічах, а таксама ў Пружанах у музеі-сядзібе "Пружанскі палацык" і ў Бярозе ў гісторыка-краязнаўчым музеі. Большасць водзываў - з захапленнем.
Пра Рамана Бондара ведаюць ужо не толькі ў Беларусі, але і за межамі нашай краіны. Ён стаў удзельнікам міжнароднага праекта "Незвычайныя людзі" на канале "Расія 1".
- Разам са мной у праекце ўдзельнічалі прадстаўнікі пяці краін, - расказаў майстар. - Спачатку падалося, што мая творчасць не зусім у фармаце праграмы, раней у шоу не было нічога такога. А ў выніку прайшоў у фінал і па колькасці галасоў заняў трэцяе месца. Да мяне падыходзілі многія гледачы і нават члены журы, гаварылі: "Нас ужо нічым не здзівіць, але такое мы бачым упершыню!"
Захапіў тым, што за нейкія 17 мінут ва ўсіх на вачах дзякуючы выразнаму стуку малаточкаў на шкле з'явіўся ўсмешлівы Юрый Гагарын, сёлета мы святкавалі 65-годдзе першага палёту чалавека ў космас. У фінале праграмы Раман Бондар ашаламіў усіх шматслойнай карцінай. Тры шкла: на першым - валасы, на другім - шчокі і лоб, на трэцім - вочы, рот і нос. Усе думалі, хто ж атрымаецца, а калі склалі ўсе тры шкла, зала ўзарвалася апладысментамі, убачыўшы вядомую фатаграфію Альберта Эйнштэйна з высунутым языком.
- Я вельмі хваляваўся, бо ў такім фармаце працаваў упершыню. Але рызыкнуў, і ўсё прайшло цудоўна! У агульным заліку ў праекце заняў трэцяе месца сярод трыццаці выдатных удзельнікаў з усяго свету. Лічу, што гэта выдатны вынік, - не хаваючы радасці, адзначае наш герой.
Пасля таго як пра Рамана сталі здымаць сюжэты, яго майстэрствам зацікавіліся спецыялісты, ён зразумеў, што моцна недаацэньваў сваю творчасць.
- Каб новы напрамак стаў папулярным, патрэбны гады, - разважае мастак. - Таму, хоць фармальна я адзін у Беларусі, заказаў пакуль няшмат: не ўсе гатовы платить за такое мастацтва. Асабліва гэта датычыцца людзей, для якіх разбітае шкло асацыюецца з нечым негатыўным - напрыклад, вернікаў або тых, хто верыць у забабоны. Навізна і эксперыментальнасць гэтай творчасці, незвычайныя матэрыялы і тэхнікі пакуль стрымліваюць попыт. Гэта рэдкае і сапраўды новае мастацтва могуць па заслугах ацаніць пакуль нямногія.
Сёння Раман паступова адыходзіць ад партрэтаў да стварэння выяў на шкле вітрын магазінаў, салонаў, рэстаранаў. Падзяліўся з намі сваёй вялікай марай:
- Калегі з іншых краін робяць вітрыны максімум на 5-10 м. А я хачу нешта грандыёзнае: інсталяцыю даўжынёй 50 м! Гэта можа быць твар чалавека, лагатып або нейкая сімвалічная выява - напрыклад, які адлюстроўвае сутнасць будынка або краіны, дзе яна будзе размешчана. Хачу, каб гэта работа стала сапраўднай славутасцю, дзеля якой людзі будуць спецыяльна прыязджаць і глядзець на яе. Шкло - матэрыял з вялізным творчым патэнцыялам. Аб'ёмныя карціны на ім здольны прымусіць гледача па-новаму паглядзець на прывычныя рэчы.
* Праект створаны за кошт сродкаў мэтавага збору на вытворчасць нацыянальнага кантэнту
Святлана КІРСАНАВА,
фота БЕЛТА,
газета "7 дней".-0-
"Калі творчасць ідзе ад унутранага парыву, яна атрымліваецца сапраўднай"
"Хрустальны мастак", - прадстаўляецца з усмешкай Раман Бондар. Такую мянушку мужчына атрымаў ад адной дзяўчыны, якая ўбачыла ў інтэрнэце відэа пра яго і напісала: "Ваша трэшчына падобная на хрусталь. Я вас назаву хрустальным мастаком".
- Мне адразу спадабалася, як яна назвала мяне, і я стаў выкарыстоўваць гэта імя. Атрымліваецца, яго даў мне народ, - заўважае герой нашага праекта.
Творчая гісторыя Рамана пачалася з ДТЗ. У момант аварыі галіна ўпала на лабавое шкло, і на долю секунды ён убачыў у расколінах нейкі вобраз-аблічча. Пазней, калі мяняў лабавое шкло, успомніў пра тое, але ўжо нічога не змог разгледзець у трэшчынах. На нейкі час наогул забыў пра аварыю і звязанае з ёю, але аднойчы загарэўся даведацца, што ж гэта магло быць. Прычым нават не ведаў, як правільна сфармуляваць запыт у інтэрнэце.
Раман прызнаецца, што ён скептык, не верыць ні ў якія знакі лёсу і падказкі Сусвету. Але пагаджаецца: не было б шчасця, ды няшчасце дапамагло. Калі б не здарылася таго ДТЗ, не адкрыў бы ў сабе талент, не стаў бы яго выкарыстоўваць, каб зарабляць і прадстаўляць беларусам зусім новае сучаснае мастацтва.
Наш герой запэўнівае: аловак і пэндзаль, папера і палатно - не яго матэрыялы. І як сведчанне - малюе на паперы ручкай сабачку - выглядае так, быццам гэта намалявала дзіця. Паверыць вачам складана. Бо калі мы глядзім на работы Рамана ў шкле, то ўпэўнены, што іх стварыў прафесійны партрэтыст.
Таму ён доўга хаваў ад сяброў сваё захапленне, толькі жонцы расказаў. Да гэтага часу бацькі і сваякі здзіўляюцца: "Рома - мастак? Які мастак?" Ніхто не верыць - ды ён і сам да канца таксама, таму лічыць сябе хутчэй майстрам, падкрэсліваючы пры гэтым - самавукам.
Людзей, якія займаюцца такой творчасцю - бітым шклом, у свеце па пальцах пералічыць. У Беларусі Раман - адзіны (альбо нехта пра сябе яшчэ не заявіў?). Ніхто з прызнаных зорак у свеце сваім майстэрствам не дзеліцца, курсы і майстар-класы не праводзіць. Раман проста браў у рукі малаток, укладваў перад сабой шкло і пачынаў біць па ім. Два гады трэніровак - і з трэшчын атрымаўся першы партрэт.
- У любой справе важна нагледжанасць: калі ўважліва ўзірацца ў дэталі і спрабаваць іх узнавіць, можна дабіцца выніку, - упэўнены наш герой. - Галоўнае - не пачынаць з думкі пра грошы. Калі творчасць ідзе ад унутранага парыву, яна атрымліваецца сапраўднай.
"Не магу сказаць, што кантралюю шкло на сто працэнтаў"
Сёння творчая майстэрня Рамана - гэта гараж сябра, дзе ён стварыў сабе рабочае месца.
- Для творчасці мне трэба няшмат: ідэальна роўная цвёрдая паверхня і малаткі, якія я заказаў пад сябе. Часцей за ўсё працую на каленях. Устаю, прыжмурваю вочы: так грубыя расколіны "раствараюцца", і я бачу агульны вобраз. Потым адыходжу далей, каб ацаніць работу з адлегласці - паблізу дэталі могуць скажаць успрыманне, - расказвае наш герой і паказвае працэс набівання малюнка на шкле.
Эскіз для будучай карціны ён ніколі не робіць. Толькі вызначае некаторыя зоны - дзе будуць нос, вочы…. У любым выпадку важна візуалізаваць твар: трэба "ўбачыць" яго і як быццам прадугадаць, як унутраны свет чалавека ўвасобіцца ў рэальнасці.
У гэтым мастацтве мноства падводных камянёў, запэўнівае майстар. Ён стварае свае творы на шматслойным шкле чорнага колеру (трыплекс), таму што звычайнае ад удару рассыпаецца на дробныя асколкі. Важны таўшчыня і якасць шкла. Можна купіць яго аднолькавай празрыстасці і таўшчыні, але ў розных вытворцаў яно будзе адрознівацца.
Ад сілы і вугла ўдару малаточкам залежыць характар трэшчын, яны могуць быць паверхневыя або глыбокія, закранаць верхні або ніжні слой. Менавіта правільнае разуменне ўласцівасцей шкла і кантрасту чорнага і белага дазваляе ствараць жывыя твары, якія вырысоўваюцца павуцінай тонкіх і вялікіх светлых трэшчын.
Гукі стуку малатка аб шкло розныя: глухія і звонкія, манатонныя і рэзкія. Дробныя асколкі разлятаюцца ў розныя бакі, перыядычна Раман счышчае іх з карціны пальцамі або малатком. Так, працуе ён без пальчатак і ахоўных акуляраў. Прызнаецца, што дробныя асколкі часам упіваюцца ў скуру, але потым самі выходзяць. Гэта частка працэсу - своеасаблівая цана за мастацтва.
Ніяк не магу разгледзець у набітым малюнку хоть нешта. Раман прапануе прыўстаць і паглядзець пад вуглом, і - о цуд! - я ўжо ўгадваю твар мужчыны. Што за магія?
- А як вы бачыце гэты вобраз, стоячы на каленях? - дзіўлюся.
- Я так адчуваю, - прызнаецца наш герой. - Гэта немагчыма ўлавіць, зразумець і адразу пачаць рабіць. Не магу сказаць, што кантралюю шкло на сто працэнтаў. Гэта немагчыма: калі б'еш, нельга загадзя прадказаць, як яно сябе будзе паводзіць. Можаш толькі прыкладна ўявіць, як трэшчына будзе развівацца далей. А потым шкло як быццам "гаворыць", што рабіць, задае ўмовы, а ты з ім узаемадзейнічаеш.
Раман расказаў гісторыю, якая лепш за ўсё ілюструе яго творчы працэс. Аднойчы яму не спадабаўся адзін элемент у партрэце - вока. Яно выбівалася з агульнай кампазіцыі і трэба было нешта з ім зрабіць.
- Разумеў: калі стукнуць па гэтым месцы, шкло можа рассыпацца і я сапсую работу. Але як ударыць так, каб дабіцца патрэбнага эфекту і не разбурыць карціну? Тыдзень хадзіў вакол, абдумваў кожны крок. Гэты прыклад паказвае, што я не магу дакладна планаваць рабочы працэс. Так, у мяне ёсць дэдлайны, але ніколі не трачу на стварэнне карціны больш за месяц, - прызнаецца "хрустальны мастак".
Партрэты людзей на заказ Раман стварае па фатаграфіях. А для выстаў і для душы - твары знакамітасцей. У дзяцінстве і юнацтве ён захапляўся музыкай. Вялікі ўплыў у той час на яго аказаў сузаснавальнік групы Metallica Джэймс Хэтфілд.
- Ён стаў для мяне сапраўдным ідалам: я рос на яго музыцы, яна сфарміравала маё разуменне стылю, густу і рытму, - адзначае наш герой. - Партрэт Джэймса Хэтфілда - даніна павагі чалавеку, які паўплываў на маё ўспрыманне мастацтва ў цэлым. Мара - уручыць яму гэты партрэт…
У калекцыі Рамана Бондара шмат партрэтаў зорак. Гэта і Уладзімір Высоцкі (работу можна ўбачыць у музеі-пакоі ў гасцініцы "Буг" у Брэсце), і акцёры з Галівуда, і палітычныя дзеячы, і нават Ісус Хрыстос.
- Паступова адыходжу ад чыстага гіперрэалізму ў адлюстраванні асоб - мяне ўсё больш цікавіць глыбокі сэнс, - гаворыць майстар і дэманструе работы з новай сваёй калекцыі пад назвай "Псіхалагічныя партрэты будучыні". - На такіх карцінах палова выявы - гэта рэальная асоба (напрыклад, дзяўчыны), а другая - спроба візуалізаваць тое, што адбываецца ў чалавечай свядомасці.
Свет імкліва змяняецца, і псіхіка людзей таксама развіваецца з вялікай хуткасцю. Лічу, што калі мы не навучымся жыць у міры, дружбе і любові, то ўнутраны свет многіх з нас можа апынуцца ў цемры. Цёмны бок на маіх карцінах якраз сімвалізуе гэту патэнцыяльную пагрозу.
"Нас ужо нічым не здзівіць, але такое мы бачым упершыню!"
Два гады майстар працаваў адасоблена, не дэманструючы свае работы шырокай публіцы. Затым вырашыў прыняць удзел у выставе-кірмашы аўтарскіх работ "Млын" у Мінску.
- Хацеў паказаць, што такое мастацтва магчыма, і зламаць стэрэатып аб тым, што разбітае шкло прыносіць няшчасце, - гаворыць аб мэце свайго ўдзелу ў выставе Раман і ўспамінае выпадак, які здарыўся з ім на "Млыне": - Да мяне падышла жанчына і сказала: "У вас дар ад Бога, але вы выкарыстоўваеце яго ў славу д'ябла", - і расплакалася.
Выставы карцін Рамана Бондара праходзілі ўжо на яго малой радзіме ў Баранавічах, а таксама ў Пружанах у музеі-сядзібе "Пружанскі палацык" і ў Бярозе ў гісторыка-краязнаўчым музеі. Большасць водзываў - з захапленнем.
Пра Рамана Бондара ведаюць ужо не толькі ў Беларусі, але і за межамі нашай краіны. Ён стаў удзельнікам міжнароднага праекта "Незвычайныя людзі" на канале "Расія 1".
- Разам са мной у праекце ўдзельнічалі прадстаўнікі пяці краін, - расказаў майстар. - Спачатку падалося, што мая творчасць не зусім у фармаце праграмы, раней у шоу не было нічога такога. А ў выніку прайшоў у фінал і па колькасці галасоў заняў трэцяе месца. Да мяне падыходзілі многія гледачы і нават члены журы, гаварылі: "Нас ужо нічым не здзівіць, але такое мы бачым упершыню!"
Захапіў тым, што за нейкія 17 мінут ва ўсіх на вачах дзякуючы выразнаму стуку малаточкаў на шкле з'явіўся ўсмешлівы Юрый Гагарын, сёлета мы святкавалі 65-годдзе першага палёту чалавека ў космас. У фінале праграмы Раман Бондар ашаламіў усіх шматслойнай карцінай. Тры шкла: на першым - валасы, на другім - шчокі і лоб, на трэцім - вочы, рот і нос. Усе думалі, хто ж атрымаецца, а калі склалі ўсе тры шкла, зала ўзарвалася апладысментамі, убачыўшы вядомую фатаграфію Альберта Эйнштэйна з высунутым языком.
- Я вельмі хваляваўся, бо ў такім фармаце працаваў упершыню. Але рызыкнуў, і ўсё прайшло цудоўна! У агульным заліку ў праекце заняў трэцяе месца сярод трыццаці выдатных удзельнікаў з усяго свету. Лічу, што гэта выдатны вынік, - не хаваючы радасці, адзначае наш герой.
Пасля таго як пра Рамана сталі здымаць сюжэты, яго майстэрствам зацікавіліся спецыялісты, ён зразумеў, што моцна недаацэньваў сваю творчасць.
- Каб новы напрамак стаў папулярным, патрэбны гады, - разважае мастак. - Таму, хоць фармальна я адзін у Беларусі, заказаў пакуль няшмат: не ўсе гатовы платить за такое мастацтва. Асабліва гэта датычыцца людзей, для якіх разбітае шкло асацыюецца з нечым негатыўным - напрыклад, вернікаў або тых, хто верыць у забабоны. Навізна і эксперыментальнасць гэтай творчасці, незвычайныя матэрыялы і тэхнікі пакуль стрымліваюць попыт. Гэта рэдкае і сапраўды новае мастацтва могуць па заслугах ацаніць пакуль нямногія.
Сёння Раман паступова адыходзіць ад партрэтаў да стварэння выяў на шкле вітрын магазінаў, салонаў, рэстаранаў. Падзяліўся з намі сваёй вялікай марай:
- Калегі з іншых краін робяць вітрыны максімум на 5-10 м. А я хачу нешта грандыёзнае: інсталяцыю даўжынёй 50 м! Гэта можа быць твар чалавека, лагатып або нейкая сімвалічная выява - напрыклад, які адлюстроўвае сутнасць будынка або краіны, дзе яна будзе размешчана. Хачу, каб гэта работа стала сапраўднай славутасцю, дзеля якой людзі будуць спецыяльна прыязджаць і глядзець на яе. Шкло - матэрыял з вялізным творчым патэнцыялам. Аб'ёмныя карціны на ім здольны прымусіць гледача па-новаму паглядзець на прывычныя рэчы.
* Праект створаны за кошт сродкаў мэтавага збору на вытворчасць нацыянальнага кантэнту
Святлана КІРСАНАВА,
фота БЕЛТА,
газета "7 дней".-0-
Падпісвайцеся на нас у
