Фота з архіва
Складана перабольшыць значнасць разгледжанага 17 красавіка ў Палаце прадстаўнікоў законапраекта па пытаннях зямельных адносін як для дзяржавы, так і для юрыдычных асоб і грамадзян. Зямля заўсёды была, ёсць і будзе адным з самых каштоўных і запатрабаваных відаў маёмасці. А зямельныя адносіны заўсёды былі і будуць заставацца ў цэнтры ўвагі чалавека. Законапраект "Аб змяненні законаў па пытаннях рэгулявання зямельных адносін", які прыняты ў другім чытанні, з'яўляецца чарговым этапам праводзімай сістэмнай работы па павышэнні эфектыўнасці заканадаўства аб ахове і выкарыстанні зямель. Ён накіраваны на рэалізацыю даручэнняў кіраўніка дзяржавы ў сферы зямельных адносін, узмацненне адказнасці мясцовых органаў улады за развіццё рэгіёнаў, а таксама на ўдасканаленне парадку адабрання і прадастаўлення зямельных участкаў, распараджэння імі.
Прапанаваныя навацыі пералічыў і растлумачыў старшыня Пастаяннай камісіі па аграрнай палітыцы Палаты прадстаўнікоў Іван Маркевіч, прадстаўляючы законапраект на пасяджэнні трэцяй сесіі Палаты прадстаўнікоў восьмага склікання.
Дэпутат нагадаў, што законапраект Палатай прадстаўнікоў быў прыняты ў першым чытанні ў аўтарскай рэдакцыі. Пры гэтым у работу над законапраектам дэпутаты былі ўключаны сапраўды актыўна. Паступіла шмат важных і неабходных прапаноў.

За шэсць месяцаў з моманту прыняцця законапраекта ў першым чытанні ён быў дапрацаваны на пляцоўцы Палаты прадстаўнікоў з улікам мноства прапаноў, якія паступалі ад зацікаўленых, у тым ліку ад грамадзян і правапрымяняльнікаў. Усе прапановы і заўвагі сур'ёзна адпрацоўваліся на пасяджэннях профільнай камісіі, рабочых групах, сустрэчах і нарадах рознага фармату і ўзроўню. Таксама праект быў разгледжаны на пасяджэнні экспертнага савета пры Савеце Рэспублікі.
Што датычыцца асноўных навацый, то яны наступныя.
1. Пашыраюцца падставы для прымянення зямельнай амністыі за кошт выпадкаў самавольнага заняцця зямельных участкаў для вырошчвання сельскагаспадарчых культур і размяшчэння нестацыянарных аб'ектаў.
2. Замацоўваецца права выканкамаў у рамках зямельнай амністыі ў вызначаных выпадках прадастаўляць зямельныя ўчасткі ў памерах, якія перавышаюць устаноўленыя заканадаўствам гранічныя памеры, а таксама зямельныя ўчасткі, самавольна занятыя з адступленнем ад зацверджаных горадабудаўнічых праектаў дэталёвага планавання.
3. Выканкамы надзяляюцца правам прадастаўляць растэрміноўку ўнясення платы за права легалізацыі самавольна занятых зямельных участкаў тэрмінам на 5 гадоў.
4. Устаноўленая раней магчымасць ільготнага набыцця зямельных участкаў з паніжаючым каэфіцыентам у прыватную ўласнасць або арэнду прадаўжаецца да 1 студзеня 2028 года для ўніфікацыі з заканчэннем тэрміну дзеяння зямельнай амністыі.
5. Дакладна ўрэгулявана пытанне, якое выклікае сёння праблемы правапрымяняльнай практыкі, звязанае з неабходнасцю неаднаразовага ўнясення землекарыстальнікам платы ў памеры рыначнага кошту зямельнага ўчастка пры далейшым ажыццяўленні з ім здзелак, яго падзеле і змяненні яго мэтавага прызначэння. Размова, у прыватнасці, ідзе аб зямельных участках, набытых на аўкцыёне або ў адносінах да якіх раней праводзілася адміністрацыйная працэдура і платы ў памеры рыначнага кошту землекарыстальнікам ужо ўносіліся.

"Праектам замацоўваецца справядлівы, на нашу думку, падыход, згодна з якім пры ажыццяўленні юрыдычна значных дзеянняў з такімі зямельнымі ўчасткамі альбо зямельнымі ўчасткамі, утворанымі ў выніку іх падзелу, паўторнае ўнясенне адпаведнай платы патрабавацца не будзе, што вельмі важна", - адзначыў дэпутат.
6. Замацоўваецца права землекарыстальніка на прадастаўленым яму для агародніцтва зямельным участку размяшчаць часовыя агароджы, у тым ліку трывала звязаныя з зямлёй і перамяшчэнне якіх без несуразмернага ўрону іх прызначэнню немагчыма, а таксама вырошчваць у тым ліку шматгадовыя сельскагаспадарчыя культуры.
7. Прадугледжваецца магчымасць паўторнага прадастаўлення зямельнага ўчастка для будаўніцтва і абслугоўвання жылога дома грамадзянам, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, добраахвотна адмовіліся з-за ўважлівых прычын ад раней прадастаўленага ім зямельнага ўчастка.
8. Устанаўліваецца магчымасць прадастаўлення зямельнага ўчастка аднаму з членаў сям'і, у складзе якой ёсць дзеці-інваліды ва ўзросце да 18 гадоў, які знаходзіцца на ўліку маючых патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, па-за чаргой у парадку паслядоўнасці ўключэння ў спіс асоб, якія жадаюць атрымаць зямельны ўчастак для будаўніцтва і абслугоўвання жылога дома.
9. Карэкціруецца падыход па вызначэнні сумы грашовых сродкаў, якая падлягае кампенсацыі былому ўласніку зямельнага ўчастка пры яго прымусовым адабранні за парушэнне зямельнага заканадаўства. Кампенсавацца будзе сума, першапачаткова выплачаная такой асобай пры набыцці зямельнага ўчастка, павялічаная з улікам інфляцыі, незалежна ад таго, ці праводзіліся публічныя таргі па продажы адабранага ўчастка, ці ажыццёўлены продаж такога зямельнага ўчастка, а таксама незалежна ад памеру сродкаў, выручаных ад яго продажу.
10. Без неабходнасці звароту ў суд будзе ажыццяўляцца дзяржрэгістрацыя пераходу правоў на зямельны ўчастак (долі ў праве на зямельны ўчастак), які раней асабіста належаў мужу або жонцы да ўзяцця шлюбу, на імя другога (былога) пры прызнанні за апошнім у парадку падзелу сумеснай уласнасці правоў на ўзведзены ў перыяд шлюбу на такім зямельным участку аб'ект нерухомай маёмасці. Пры пераходзе правоў на зямлю ў такім выпадку ў мужа-набытчыка або жонкі-набытчыцы будзе ўзнікаць абавязацельства па выплаце на карысць другога (былога) адпаведнай грашовай кампенсацыі. Прычым права на зямлю будзе пераходзіць незалежна ад таго, выплачана грашовая кампенсацыя ці не.

11. Пашыраецца пералік выпадкаў прадастаўлення зямельных участкаў без правядзення аўкцыёнаў. У прыватнасці, без аўкцыёну будуць прадастаўляцца зямельныя ўчасткі пры набыцці права ўласнасці на завершаны незакансерваваны капітальны будынак, матэрыялы і іншую маёмасць, з якіх ён створаны, за выключэннем самавольнай пабудовы.
12. Устараняецца прававы недахоп у рэгуляванні адносін па легалізацыі выпадкаў самавольнага будаўніцтва. Пры гэтым дэпутат звярнуў увагу: не выпадкаў самавольнага заняцця зямель, якія легалізуюцца ў рамках зямельнай амністыі, а выпадкаў самавольнага будаўніцтва, якое легалізуецца ў рамках арт.223 Грамадзянскага кодэкса.
Таксама прадугледжваецца, што ў выпадку незвароту зацікаўленай асобы ва ўстаноўленым парадку з заявай прыняцце рашэння аб легалізацыі самавольна занятага зямельнага ўчастка да 1 студзеня 2028 года, а таксама пры ўстанаўленні фактаў самавольнага будаўніцтва, якія маюць месца пасля 1 верасня 2022 года, мясцовым выканкамам у адпаведнасці з грамадзянскім заканадаўствам прымаецца рашэнне аб легалізацыі самавольнага будаўніцтва з унясеннем у вызначаных выпадках у мясцовы бюджэт аплаты за права легалізацыі такога будаўніцтва.

Асноўныя палажэнні законапраекта, якія датычацца змянення Кодэкса аб зямлі, як мяркуецца, уступяць у сілу праз шэсць месяцаў пасля афіцыйнага апублікавання закона, а палажэнні, якія датычацца зямельнай амністыі, - непасрэдна пасля афіцыйнага апублікавання закона.
БЕЛТА.-0-
Прапанаваныя навацыі пералічыў і растлумачыў старшыня Пастаяннай камісіі па аграрнай палітыцы Палаты прадстаўнікоў Іван Маркевіч, прадстаўляючы законапраект на пасяджэнні трэцяй сесіі Палаты прадстаўнікоў восьмага склікання.
Дэпутат нагадаў, што законапраект Палатай прадстаўнікоў быў прыняты ў першым чытанні ў аўтарскай рэдакцыі. Пры гэтым у работу над законапраектам дэпутаты былі ўключаны сапраўды актыўна. Паступіла шмат важных і неабходных прапаноў.

За шэсць месяцаў з моманту прыняцця законапраекта ў першым чытанні ён быў дапрацаваны на пляцоўцы Палаты прадстаўнікоў з улікам мноства прапаноў, якія паступалі ад зацікаўленых, у тым ліку ад грамадзян і правапрымяняльнікаў. Усе прапановы і заўвагі сур'ёзна адпрацоўваліся на пасяджэннях профільнай камісіі, рабочых групах, сустрэчах і нарадах рознага фармату і ўзроўню. Таксама праект быў разгледжаны на пасяджэнні экспертнага савета пры Савеце Рэспублікі.
Што датычыцца асноўных навацый, то яны наступныя.
1. Пашыраюцца падставы для прымянення зямельнай амністыі за кошт выпадкаў самавольнага заняцця зямельных участкаў для вырошчвання сельскагаспадарчых культур і размяшчэння нестацыянарных аб'ектаў.
2. Замацоўваецца права выканкамаў у рамках зямельнай амністыі ў вызначаных выпадках прадастаўляць зямельныя ўчасткі ў памерах, якія перавышаюць устаноўленыя заканадаўствам гранічныя памеры, а таксама зямельныя ўчасткі, самавольна занятыя з адступленнем ад зацверджаных горадабудаўнічых праектаў дэталёвага планавання.
3. Выканкамы надзяляюцца правам прадастаўляць растэрміноўку ўнясення платы за права легалізацыі самавольна занятых зямельных участкаў тэрмінам на 5 гадоў.
4. Устаноўленая раней магчымасць ільготнага набыцця зямельных участкаў з паніжаючым каэфіцыентам у прыватную ўласнасць або арэнду прадаўжаецца да 1 студзеня 2028 года для ўніфікацыі з заканчэннем тэрміну дзеяння зямельнай амністыі.
5. Дакладна ўрэгулявана пытанне, якое выклікае сёння праблемы правапрымяняльнай практыкі, звязанае з неабходнасцю неаднаразовага ўнясення землекарыстальнікам платы ў памеры рыначнага кошту зямельнага ўчастка пры далейшым ажыццяўленні з ім здзелак, яго падзеле і змяненні яго мэтавага прызначэння. Размова, у прыватнасці, ідзе аб зямельных участках, набытых на аўкцыёне або ў адносінах да якіх раней праводзілася адміністрацыйная працэдура і платы ў памеры рыначнага кошту землекарыстальнікам ужо ўносіліся.

"Праектам замацоўваецца справядлівы, на нашу думку, падыход, згодна з якім пры ажыццяўленні юрыдычна значных дзеянняў з такімі зямельнымі ўчасткамі альбо зямельнымі ўчасткамі, утворанымі ў выніку іх падзелу, паўторнае ўнясенне адпаведнай платы патрабавацца не будзе, што вельмі важна", - адзначыў дэпутат.
6. Замацоўваецца права землекарыстальніка на прадастаўленым яму для агародніцтва зямельным участку размяшчаць часовыя агароджы, у тым ліку трывала звязаныя з зямлёй і перамяшчэнне якіх без несуразмернага ўрону іх прызначэнню немагчыма, а таксама вырошчваць у тым ліку шматгадовыя сельскагаспадарчыя культуры.
7. Прадугледжваецца магчымасць паўторнага прадастаўлення зямельнага ўчастка для будаўніцтва і абслугоўвання жылога дома грамадзянам, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, добраахвотна адмовіліся з-за ўважлівых прычын ад раней прадастаўленага ім зямельнага ўчастка.
8. Устанаўліваецца магчымасць прадастаўлення зямельнага ўчастка аднаму з членаў сям'і, у складзе якой ёсць дзеці-інваліды ва ўзросце да 18 гадоў, які знаходзіцца на ўліку маючых патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, па-за чаргой у парадку паслядоўнасці ўключэння ў спіс асоб, якія жадаюць атрымаць зямельны ўчастак для будаўніцтва і абслугоўвання жылога дома.
9. Карэкціруецца падыход па вызначэнні сумы грашовых сродкаў, якая падлягае кампенсацыі былому ўласніку зямельнага ўчастка пры яго прымусовым адабранні за парушэнне зямельнага заканадаўства. Кампенсавацца будзе сума, першапачаткова выплачаная такой асобай пры набыцці зямельнага ўчастка, павялічаная з улікам інфляцыі, незалежна ад таго, ці праводзіліся публічныя таргі па продажы адабранага ўчастка, ці ажыццёўлены продаж такога зямельнага ўчастка, а таксама незалежна ад памеру сродкаў, выручаных ад яго продажу.
10. Без неабходнасці звароту ў суд будзе ажыццяўляцца дзяржрэгістрацыя пераходу правоў на зямельны ўчастак (долі ў праве на зямельны ўчастак), які раней асабіста належаў мужу або жонцы да ўзяцця шлюбу, на імя другога (былога) пры прызнанні за апошнім у парадку падзелу сумеснай уласнасці правоў на ўзведзены ў перыяд шлюбу на такім зямельным участку аб'ект нерухомай маёмасці. Пры пераходзе правоў на зямлю ў такім выпадку ў мужа-набытчыка або жонкі-набытчыцы будзе ўзнікаць абавязацельства па выплаце на карысць другога (былога) адпаведнай грашовай кампенсацыі. Прычым права на зямлю будзе пераходзіць незалежна ад таго, выплачана грашовая кампенсацыя ці не.

11. Пашыраецца пералік выпадкаў прадастаўлення зямельных участкаў без правядзення аўкцыёнаў. У прыватнасці, без аўкцыёну будуць прадастаўляцца зямельныя ўчасткі пры набыцці права ўласнасці на завершаны незакансерваваны капітальны будынак, матэрыялы і іншую маёмасць, з якіх ён створаны, за выключэннем самавольнай пабудовы.
12. Устараняецца прававы недахоп у рэгуляванні адносін па легалізацыі выпадкаў самавольнага будаўніцтва. Пры гэтым дэпутат звярнуў увагу: не выпадкаў самавольнага заняцця зямель, якія легалізуюцца ў рамках зямельнай амністыі, а выпадкаў самавольнага будаўніцтва, якое легалізуецца ў рамках арт.223 Грамадзянскага кодэкса.
Таксама прадугледжваецца, што ў выпадку незвароту зацікаўленай асобы ва ўстаноўленым парадку з заявай прыняцце рашэння аб легалізацыі самавольна занятага зямельнага ўчастка да 1 студзеня 2028 года, а таксама пры ўстанаўленні фактаў самавольнага будаўніцтва, якія маюць месца пасля 1 верасня 2022 года, мясцовым выканкамам у адпаведнасці з грамадзянскім заканадаўствам прымаецца рашэнне аб легалізацыі самавольнага будаўніцтва з унясеннем у вызначаных выпадках у мясцовы бюджэт аплаты за права легалізацыі такога будаўніцтва.

Асноўныя палажэнні законапраекта, якія датычацца змянення Кодэкса аб зямлі, як мяркуецца, уступяць у сілу праз шэсць месяцаў пасля афіцыйнага апублікавання закона, а палажэнні, якія датычацца зямельнай амністыі, - непасрэдна пасля афіцыйнага апублікавання закона.
БЕЛТА.-0-
