З трактарыста - у бізнесмены. Гісторыя беларуса, які з нуля стварыў ферму і пабудаваў у вёсцы царкву
 

Васіль Мацкевіч - вядомы ў Докшыцкім раёне чалавек. Аднавяскоўцы ў адзін голас называюць яго гаспадаром з вялікай літары. На тое ёсць прычыны: наш герой з нуля стварыў моцную сялянскую гаспадарку, пабудаваў у роднай вёсцы царкву, выхаваў пяцярых дзяцей і ніколі не адмаўляе ў дапамозе тым, хто ў ёй асабліва мае патрэбу. Карэспандэнты "7 дней" даведаліся, як трактарысту ўдалося адкрыць у канцы 90-х аграрнае прадпрыемства і ў чым яго галоўны поспех.

"Дзе нарадзіўся, там і згадзіўся"

- Я нарадзіўся на Віцебшчыне ў вёсцы Беразіно. А, як кажуць, дзе нарадзіўся - там і згадзіўся, - сказаў па-філасофску пры сустрэчы Васіль Аляксандравіч. - Мае продкі заўсёды моцна стаялі на зямлі, таму ведалі цану сялянскай працы - да сёмага поту. Мама працавала на ферме, куды я з малых гадоў прыходзіў, каб дапамагаць ёй. Там, лічы, і прайшло маё дзяцінства: зімой бегаў туды пасля школы, на канікулах - яшчэ часцей.

Якім павінен быць сапраўдны мужчына? Хлопчык вучыўся ў бацькі, які працаваў слесарам у мясцовым саўгасе і, можна сказаць, сам пабудаваў дом для сваёй сям'і. Сын ва ўсім браў з яго прыклад. Пазней, калі наш герой абзавёўся ўласнай сям'ёй, ён таксама сваімі рукамі ўзвёў вялікі і моцны дом.

Пасля школы паступіў у Лепельскае ПТВ, якое скончыў у 1980-м. Потым пайшоў у армію.

- Я бачыў, як жывуць і працуюць мае бацькі: сумленна, ад душы. Мне гэта падабалася, таму, дэмабілізаваўшыся, вырашыў вярнуцца ў родную вёску, - адзначае ён.

Спачатку працаваў трактарыстам у мясцовым саўгасе "Чырвонабярэзінскі", потым перайшоў на адзін з самых адказных участкаў фермы - адкорм буйной рагатай жывёлы, дзе прапрацаваў 16 гадоў.

У канцы 90-х сельская гаспадарка, як і многія іншыя галіны, перажывала не самыя лепшыя часы. Саўгас развальваўся літаральна на вачах работнікаў. Васілю Мацкевічу было балюча глядзець, як разбураецца некалі моцная гаспадарка, а разам з ёй і шматгадовы сельскі ўклад жыцця. З часам людзі сталі адмаўляцца ад утрымання вялікай дамашняй гаспадаркі, у тым ліку кароў, якіх некалі ў вясковым статку было да 300 галоў.

- Тады я зразумеў, што так жыць нельга. Толькі той, хто працуе, заробіць і на сябе, і на сваю сям'ю. Аснова дабрабыту - нажытае сваёй працай, са свайго мазаля, - упэўнены субяседнік.

Самы надзейны інвестар - дзяржава

Так Васіль Мацкевіч вырашыў стаць фермерам. Ён звярнуўся ў выканкам, зарэгістраваў будучы бізнес пад назвай "Сялянская гаспадарка "Мацкевіч". Вырашыў рабіць стаўку на жывёлагадоўлю: закупіў парасят, дзвюх кароў. Набыў самую простую тэхніку для апрацоўкі глебы. Дарэчы, першы ўчастак зямлі складаў 50 га. З будаўніцтвам гаспадарчых пабудоў для ўтрымання жывёлы і гаража для тэхнікі нашаму герою дапамог бацька.

- Шчыра прызнацца, пачынаць не было з чаго, - гаворыць сёння Васіль Мацкевіч, маючы на ўвазе адсутнасць, у тым ліку і першапачатковага, капіталу. - Узяў у кулак усю сілу волі - і пайшоў наперад. Калі пачаў справу, то спыняцца на паўдарозе нельга.

Падтрымала яго і жонка Жанна Віктараўна, якая працавала медсястрой у мясцовай участковай бальніцы. Яна нават пакінула прафесію, каб дапамагаць на ферме мужу, які вырашыў рабіць упор на атрыманне малака. І з кожным годам пагалоўе буйной рагатай жывёлы ў гэтай сялянскай гаспадарцы расло, як і ўдоі. Якасць жа белага золата была заўсёды на вышыні.

Убачыўшы, што гаспадарка Мацкевічаў набірае абароты, мясцовыя ўлады выдзелілі ёй яшчэ некалькі зямельных надзелаў. Вельмі дарэчы аказалася падтрымка дзяржавы і пры закупцы сельскагаспадарчай тэхнікі.

Сёння машынны двор СГ "Мацкевіч" налічвае ўжо некалькі айчынных трактароў МТЗ, пагрузчыкі "Амкадор", а таксама збожжаўборачны камбайн "Палессе-1218" і шэраг іншых надзейных агрэгатаў.

Паводле слоў Васіля Аляксандравіча, самым надзейным інвестарам для яго гаспадаркі стала менавіта дзяржава. Калі камбайн, які верай і праўдай служыць гаспадару доўгія гады, ён набыў па астатачным кошце ў папярэдняга ўладальніка, то большасць новай тэхнікі закуплялася ў рамках дзяржаўных праграм па падтрымцы аграрнага бізнесу. Гэта значыць у лізінг па вельмі даступнай працэнтнай стаўцы - 3 працэнты гадавых.

Кінуць і паехаць? Ніколі так не думаў!

Аб тым, як ішло станаўленне гаспадаркі Васіля Мацкевіча, добра ведаюць яго аднавяскоўцы. Сам жа ён вырашыў не раскрываць усіх перыпетый, якія перажыты за мінулыя 25 гадоў. Але ўпэўнена заяўляе: жадання ўсё кінуць і паехаць ніколі не ўзнікала.

- Я заўсёды ведаў, што трэба працаваць на зямлі, пакуль хопіць сілы, - да перамогі. Пры гэтым маю думку падзялялі бацькі і жонка, якія мне дапамагалі ўсюды і ва ўсім, - сцвярджае ён.

Сёння на ферме СГ "Мацкевіч" утрымліваецца каля 140 галоў БРЖ, з якіх 73 - дойныя каровы. І менавіта гэтыя каровы - галоўны капітал сялянскай гаспадаркі.

- Нашы кароўкі не элітныя, а простыя - беларускай чорна-пярэстай пароды, якія даюць малако два разы на дзень, - расказвае Жанна Віктараўна. Яна якраз адказвае за працэс дойкі.

Зімой дойны статак СГ "Мацкевіч" прыносіць каля 350 літраў малака за суткі, летам - 700-750 літраў. Фермер здае яго на Лепельскі малочнакансервавы камбінат, у асноўным усё ідзе класам экстра.

- У год нашы каровы даюць па 3,5-4 тыс. літраў кожная, а ёсць і тыя, што па 5-5,5 тыс. Прычым многіх з іх мы трымаем амаль 20 гадоў. Адна малочная карова і зусім пражыла 23 гады, - расказвае гаспадыня.

Нам жа становіцца зразумела, што для ўладальніка гаспадаркі і яе сям'і важны не толькі надоі і прыбытак, але і клопат аб жывёлах. З асаблівай уважлівасцю тут распрацоўваюць рацыён харчавання БРЖ. Што паказальна, камбікормам кароў не кормяць. Гаспадары лічаць, што ён не заўсёды добра ўплывае на здароўе. У кармушку ідуць перамолатыя збожжавыя - жыта, пшаніца, авёс, а таксама бульба і сена, якія вырошчвае фермер на сваіх угоддзях.

"Залаты наш чалавек!"

Усяго ў нашага героя пяцёра дзяцей. Кожны ўжо выбраў свой жыццёвы шлях. Напрыклад, малодшая дачка Наталля скончыла Віцебскую ветэрынарную акадэмію. Яна вярнулася ў родную вёску і дапамагае весці сямейны бізнес - адказвае за здароўе пагалоўя. Вадзіць аўтамабіль дзяўчына навучылася яшчэ ў 14 гадоў, а потым хутка асвоіла амаль усе віды сельгастэхнікі, якія ёсць у гаспадарцы. Нават курсы трактарыста паспяхова прайшла. Але на гэтым дзяўчына вырашыла не спыняцца і нядаўна села за руль лесавоза. Гэтыя навыкі спатрэбіліся, таму што ў гаспадарцы дзейнічае невялікая лесапільня. СГ "Мацкевіч" закупляе на біржы лес для далейшай вытворчасці дошак і бруса. Інакш кажучы, Васіль Мацкевіч умела дыверсіфікуе свой бізнес. Як далей пойдзе, ён не ведае, нам жа зразумела адно - за што б ні ўзяўся Васіль Аляксандравіч, усё будзе мець поспех. Пры гэтым кіраўнік сялянскай гаспадаркі яшчэ паспявае дапамагаць і іншым.

- Васіль Аляксандравіч - залаты наш чалавек! - так адзываецца пра героя нашага праекта старшыня Бярэзінскага сельвыканкама Алёна Кандрацёнак і пералічвае важкі спіс яго добрых спраў: - Калі пачынаецца ўборка збожжавых, фермер адпраўляецца на дапамогу тым людзям, на прысядзібных участках якіх яны паспелі. Трэба падкасіць траву на вуліцы, устанавіць агароджу ў месцах агульнага карыстання, падфарбаваць ужо ўстаноўленую - зноў просім Васіля Аляксандравіча. Ведаем, што ніколі не адмовіць.

Клапоцячыся пра рост уласнага бізнесу, Васіль Мацкевіч дапамагае як аднавяскоўцам, так і жыхарам суседніх вёсак. Ад душы, а часцей за ўсё і задарма. Параіўшыся, мясцовыя жыхары два гады таму выбралі яго старастам вёскі Беразіно.

Пра зямное і нябеснае

Пры гэтым нашага героя трывожаць не толькі зямныя клопаты. Ён задумваецца і пра вечнае: даглядае помнікі загінулых у гады Вялікай Айчыннай вайны, мясцовыя могілкі. Паколькі ў яго вёсцы пражывае нямала вернікаў, якія вызнаюць, як і сам Васіль Мацкевіч, праваслаўе, яшчэ ў 2009 годзе ён пачаў узводзіць у Беразіне на месцы старога магазіна храм. Праўда, цяжкая хвароба, з-за якой ён трапіў у бальніцу, не дала закончыць будаўніцтва.

- Калі выжыву, то абавязкова завяршу пачатае, - пакляўся тады сам сабе наш фермер. Выздаравеў і як толькі ўстаў з пасцелі - усё дабудаваў. Цяпер у жыхароў вёскі ёсць свая царква, у якой бацюшка праводзіць богаслужэнні.

Мы не маглі не спытаць аграрыя і аб намерах на будучыню, але Васіль Аляксандравіч, як чалавек, які спазнаў мудрасць жыцця, марнасць планаў перад наканаванасцю лёсу і непрадказальнасць будучыні, толькі ўсміхнуўся, так нічога і не адказаўшы. Такія людзі шмат робяць, але вельмі мала гавораць, пры гэтым прадаўжаюць увесь час ісці наперад, не спыняючыся на дасягнутым. Васіль Мацкевіч - з іх.

фота Віталя ПІВАВАРЧЫКА, 
газета "7 дней".-0-