Іван Тэртэль
Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 24 снежня заслухаў даклады міністра абароны і старшыні Камітэта дзяржбяспекі Івана Тэртэля. Кіраўнік КДБ далажыў аб рабоце па лініі разведкі і контрразведкі, а таксама аб абстаноўцы ў Беларусі напярэдадні калядных і навагодніх свят. Вялікая ўвага была ўдзелена міжнароднай абстаноўцы. Размова ішла пра беларуска-амерыканскія кантакты па лініі спецслужбаў, сітуацыю на граніцы з Літвой, у тым ліку ў сувязі з інцыдэнтамі з паветранымі шарамі, беларуска-польскія адносіны. Іван Тэртэль падзяліўся з журналістамі падрабязнасцямі гэтай размовы і даў адказы на пытанні, да якіх апошнім часам была прыкавана асабліва пільная ўвага. Некаторыя з іх не датычыліся даклада кіраўніку дзяржавы - напрыклад, дэталі работы Рамана Пратасевіча разведчыкам. Усе заявы кіраўніка Камітэта дзяржбяспекі чытайце ў гэтым матэрыяле.
Пра тых, хто вядзе баі на нябачным фронце
Іван Тэртэль звярнуў увагу на няпростую абстаноўку, якая складваецца як вакол Беларусі, так і ў асобных рэгіёнах свету. Кіраўнік КДБ падкрэсліў, што вынікі работы знешняй разведкі і контрразведкі закладваюцца ў прыняцце важнейшых рашэнняў, у тым ліку на знешнепалітычным трэку.
"Калі гаварыць у цэлым пра работу знешняй разведкі, гэта тэма абсалютна закрытая. Разам з тым нейкія пытанні, вядома, нашу грамадскасць цікавяць, і па даручэнні Прэзідэнта мы наш народ інфармуем аб тых ці іншых пытаннях, якімі займаецца знешняя разведка", - сказаў Іван Тэртэль.
Кіраўнік КДБ канстатаваў, што знешняя разведка прысутнічае там, дзе Беларусь бачыць свае жыццёва важныя нацыянальныя інтарэсы, або там, дзе фарміруюцца патэнцыяльныя пагрозы дзяржаве. "Цяпер гэта, вядома, пытанні, звязаныя з канцэнтрацыяй ваенных намаганняў у сумежных дзяржавах. Мы бачым, як нарошчваюцца абаронныя бюджэты, як удасканальваецца інфраструктура патэнцыяльных тэатраў ваенных дзеянняў. Мы бачым таксама, што абсалютна няма падстаў для такіх мер. І гэта нас насцярожвае. Гэта дадатковая задача для знешняй разведкі - раскрываць рэальныя планы ў адносінах да нашай краіны", - заявіў ён.
Акрамя таго, адзначыў Іван Тэртэль, знешняя разведка дакладвае кіраўніку дзяржавы наконт магчымых агрэсіўных памкненняў адносна Беларусі. "Я хацеў бы канстатаваць на аснове дакументальных матэрыялаў, якія дакладваюцца кіраўніку дзяржавы і на аснове якіх прымаюцца рашэнні, што доўгатэрміновыя планы нашых праціўнікаў не памяняліся. Гэта геапалітычны перадзел у рэгіёне і спадарожныя мэты - змена канстытуцыйнага ладу ў Беларусі", - падкрэсліў ён.
У цэлым, заявіў кіраўнік Камітэта дзяржбяспекі, знешняя разведка і контрразведка выконваюць задачы, вызначаныя Галоўнакамандуючым. "Дарэчы, літаральна гэтымі днямі была юбілейная дата - 105 гадоў органам знешняй разведкі Камітэта дзяржбяспекі. Дата знамянальная для ўсяго калектыву знешняй разведкі. Я хацеў бы падкрэсліць, што ў разведцы працуюць людзі асаблівай загартоўкі, адданыя Радзіме. Мы з вамі мірна жывём, а яны фактычна ў баявой абстаноўцы вядуць свае баі на нябачным фронце, знаходзячыся ў розных цяжкіх сітуацыях. Я хацеў бы па даручэнні кіраўніка дзяржавы, карыстаючыся выпадкам, перадаць ім найлепшыя пажаданні. Трымацца, трымацца, трымацца... Мы ніколі не забываем аб тым, якія задачы вы вырашаеце, што вы робіце для Радзімы", - запэўніў Іван Тэртэль.
Аб тым, што цікавіць замежную разведку ў Беларусі
Паводле слоў Івана Тэртэля, замежная разведка зацікаўлена ў тым ліку ў пытаннях, якія звязаны з размяшчэннем на тэрыторыі Беларусі ядзернай зброі і ракетнага комплексу "Арэшнік". "Замежныя спецслужбы праводзяць вельмі маштабную работу, каб маніторыць сітуацыю. Мы прагназавалі такое развіццё падзей. Таму заявы асобных палітычных дзеячаў і прадстаўнікоў спецслужбаў замежных дзяржаў, нашых суседзяў, мы прагназавалі. І нават ведалі, што яны будуць", - дадаў старшыня Камітэта дзяржбяспекі.
Гаворачы аб рабоце контрразведкі, Іван Тэртэль адзначыў, што спецслужбы замежных дзяржаў прымяняюць новыя формы і метады работы - напрыклад, дыстанцыйную вярбоўку. "У гэтым годзе контрразведкай Камітэта выяўлена і задакументавана дзейнасць больш як 70 агентаў замежных спецслужбаў. Дзейнасць асобных з іх - немалой колькасці - спынена ў крымінальна-працэсуальным парадку. Калі добра працуе контрразведка, лягчэй працуецца і разведцы", - падкрэсліў ён.
Іван Тэртэль таксама канстатаваў сур'ёзную актывізацыю разведвальна-падрыўной дзейнасці адносна Беларусі. "Напрыклад, практычна штодзённа спадарожнікавыя групоўкі заходніх дзяржаў, спецслужбаў, узброеных сіл манітораць сітуацыю на нашай тэрыторыі, фатаграфуюць і здымаюць", - сказаў Іван Тэртэль. Пры гэтым, падкрэсліў ён, ідзе аналіз работы не толькі чыгуначнага транспарту, лагістыкі або аб'ектаў абароннага значэння, але і проста прадпрыемстваў - такіх, напрыклад, як МАЗ і БЕЛАЗ.
"Вельмі актыўна вядзецца радыётэхнічная і радыёэлектронная разведка. Практычна мы пад электронным каўпаком знаходзімся. Кіраўнік дзяржавы абазначыў у час Усебеларускага народнага сходу факт праслухоўвання тэлефонных размоў і пранікнення ў пэўныя інфармацыйныя і камунікацыйныя сеткі з боку спецслужбаў замежных дзяржаў. Гэта сапраўды так. Гэтыя пытанні выкрыты, і мы імі займаемся", - заявіў Іван Тэртэль.
Аб ліквідацыі сеткі замежных спецслужбаў, якая слухала перагаворы пілотаў
Як заявіў старшыня КДБ, у гэтым годзе контрразведка выявіла і ліквідавала шырокую, разгалінаваную сетку замежных спецслужбаў, якая пры садзейнічанні пэўных асоб працавала на тэрыторыі Беларусі. Размова ідзе аб устаноўцы тэхнічных сродкаў, якія давалі магчымасць праслухоўваць перагаворы пілотаў як грамадзянскай, так і ваеннай авіяцыі. Таксама вёўся маніторынг вакол рэжымных аб'ектаў. "Вялікая маштабная работа контрразведкі дазволіла ліквідаваць гэтыя пагрозы", - падкрэсліў Іван Тэртэль.
Пра работу па прадухіленні тэрактаў
Кіраўнік КДБ запэўніў, што Прэзідэнт Беларусі трымае руку на пульсе і ставіць адпаведныя задачы Камітэту дзяржбяспекі. "Вядзецца работа, звязаная з прадухіленнем тэрактаў. Пакуль мы бачым вялікі транзітны тэрарызм праз нашу тэрыторыю. Мы гэтыя спробы спыняем, працуем, але не расслабляемся, таму што разумеем, што ў выпадку змянення нейкай сітуацыі гэтыя каналы могуць быць выкарыстаны на тэрыторыі Беларусі", - сказаў ён.
Пра сітуацыю напярэдадні навагодніх свят
У хуткім часе для многіх працуючых грамадзян у Беларусі надыдуць святочныя выхадныя дні. Іван Тэртэль растлумачыў, што напярэдадні такіх доўгіх выхадных Прэзідэнт традыцыйна звяртае ўвагу сілавых структур на тое, што могуць быць розныя здарэнні і "розныя ёсць сілы, якія не зацікаўлены ў тым, каб наша краіна развівалася", іх інтарэс у тым, каб здаралася нешта надзвычайнае.
Таму ў дакладзе старшыні КДБ кіраўніку дзяржавы быў прадстаўлены глыбокі прадметны аналіз таго, што можа здарыцца. "Даложана кіраўніку дзяржавы, што сітуацыя кантралюемая. Камітэт дзяржбяспекі ў цесным узаемадзеянні з МУС, Следчым камітэтам, пракуратурай і іншымі сілавымі структурамі, экстраннымі службамі будзе несці службу ва ўзмоцненым рэжыме. Усё ў нас пад кантролем. Мы не расслабляемся, мы бачым пэўныя пагрозы, якія могуць быць", - сказаў Іван Тэртэль.
"Я хацеў бы заўважыць, што пакуль такой насцярожваючай інфармацыі аб тым, што нешта павінна здарыцца, у Камітэта дзяржбяспекі, ва ўсіх падраздзяленняў па ўсіх лініях работы няма", - падкрэсліў кіраўнік КДБ.
Пра дыялог паміж Лукашэнкам і Трампам
Іван Тэртэль заўважыў, што кіраўнік дзяржавы на пасяджэнні УНС падрабязна расказаў аб сітуацыі ў беларуска-амерыканскіх адносінах і перагаворах. Разам з тым кіраўнік КДБ звярнуў увагу, што такія перагаворы традыцыйна вядуцца ў цішыні, таму што "ёсць пэўныя прынцыпы, каб не нашкодзіць тым вынікам, якіх плануецца дасягнуць".
Кіраўнік КДБ канстатаваў, што актыўны дыялог паміж прэзідэнтамі ЗША і Рэспублікі Беларусь прадаўжаецца. "Сёння раніцай я далажыў Прэзідэнту аб новых прапановах амерыканскага боку з улікам пазіцыі Рэспублікі Беларусь, з улікам пазіцыі нашага Прэзідэнта, накіраванай на дасягненне мірнага вырашэння ўсіх спрэчак, асабліва па Украіне. Шмат тэм абмяркоўваецца глабальнага, рэгіянальнага маштабу і двухбаковыя адносіны", - праінфармаваў ён.
Аб новых прапановах амерыканскага боку
Што датычыцца далейшых перагавораў з амерыканскім бокам і новых прапаноў, якія паступілі, яны, паводле слоў Івана Тэртэля, цяпер актыўна абмяркоўваюцца. У тым ліку на ўзроўні рабочай групы, у якую ўключаны многія вышэйшыя службовыя асобы, прэм'ер-міністр, кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта, прадстаўнікі сілавых структур, праваахоўных органаў.
"Усё дэталёва вывучаецца. Тыя наступствы, якія могуць быць, тыя крокі, якія мы можам зрабіць. Ёсць жорсткі падыход кіраўніка дзяржавы, які нам акрэслены, - гэта захаванне нацыянальных інтарэсаў. Мы рухаемся толькі ў інтарэсах нашай краіны. Мы любы крок падлічваем на каротка-, сярэдне- і доўгатэрміновую перспектыву", - падкрэсліў Іван Тэртэль.
У інтарэсах Беларусі, паводле яго слоў, выбудоўванне адносін з ЗША. "І тут мы бачым новы падыход новай Адміністрацыі (размова аб Адміністрацыі Прэзідэнта ЗША Дональда Трампа. - Заўвага БЕЛТА). Ён канструктыўны. Сапраўды, Прэзідэнт ЗША і яго каманда робяць вельмі-вельмі шмат па свеце і ў нашым рэгіёне для таго, каб сітуацыю стабілізаваць", - сказаў кіраўнік КДБ Беларусі. Аднак ёсць і шмат праціўнікаў гэтага працэсу, асабліва ў Еўропе. Яны чакаюць, калі сітуацыя ў ЗША зменіцца. Адпаведная інфармацыя, якая пацвярджае гэта, ёсць у беларускага боку. "Нашы амерыканскія калегі аб гэтым таксама інфармаваны і ведаюць аб гэтым", - адзначыў Іван Тэртэль.
У цэлым старшыня КДБ Беларусі настроены пазітыўна наконт перагавораў, якія прадаўжаюцца з ЗША, і іх вынікаў. "Упэўнены, што станоўчы вынік будзе дасягнуты, і праз пэўны час мы пачуем, запэўніваю вас, добрыя навіны ў гэтых адносінах", - рэзюмаваў ён.
Пра беларуска-польскія адносіны
"З Польшчай у нас ідзе дыялог. Я сказаў бы, што мы дасягнём выніку. Трэба, каб польскі бок, скажам так, стымуляваў некаторых сваіх саюзнікаў выканаць свае саюзніцкія абавязацельствы. У нас такое разуменне ёсць, у іх таксама разуменне ёсць. Работа цяжкая, сур'ёзная работа", - сказаў Іван Тэртэль. Ён таксама падкрэсліў, што адпаведная работа вядзецца пад вельмі чулым патранажам і кантролем з боку кіраўніка дзяржавы.
Кіраўнік КДБ адзначыў, што хоць Польшча з'яўляецца членам НАТА, Еўрапейскага саюза, мае цесныя адносіны з ЗША, але польскі бок заўсёды вызначала арыентацыя на свае ўласныя нацыянальныя інтарэсы. "Таму мы ўсё ж такі назіраем пэўнае ўсведамленне тых няправільных крокаў, якія былі зроблены папярэднім польскім кіраўніцтвам. Звязаныя з закрыццём граніц, спробамі націску, пытаннямі міграцыі і іншымі рэчамі - эканомікай, транзітам тавараў, людзей праз нашу тэрыторыю", - заявіў ён.
Паводле яго слоў, дыялог з польскім бокам не спыняўся ніколі. Напрыклад, існавалі кантакты паміж дыпламатычнымі ведамствамі на розным узроўні. "Цяпер яны перайшлі ў больш актыўную фазу. Вядома, ёсць кантакты паміж спецслужбамі", - сказаў Іван Тэртэль.
Ён растлумачыў, што часам менавіта канал па лініі спецслужбаў неабходны, каб у ціхай абстаноўцы вырашаць тыя ці іншыя істотныя для бакоў пытанні. "Заўсёды знаходзяцца пункты для ўзаемадзеяння, і мы можам адкрыта гэтыя пытанні абмяркоўваць, - адзначыў старшыня КДБ. - Так, па лініі спецслужбаў таксама ёсць кантакты з польскім бокам, у ходзе якіх абмяркоўваюцца найбольш вострыя пытанні. Мы, вядома, па даручэнні кіраўніка дзяржавы працуем у гэтым кантэксце цесна з нашымі калегамі з Міністэрства замежных спраў. Настрой, зноў жа, нам задае кіраўнік дзяржавы".
Іван Тэртэль звярнуў увагу, што ў адносінах да Польшчы Беларусь неаднаразова на працягу апошніх гадоў прымала жэст добрай волі: "Памілаванне і вызваленне асоб, асуджаных за шпіянаж. І іншыя дзеянні, якія былі не публічнымі".
"Мы пэўны водгук знаходзілі, але не заўсёды знаходзілі вырашэнне тых ці іншых вострых праблем. Цяпер такіх вострых праблем фактычна тры-чатыры ёсць. Яны звязаны з неабходнасцю рабіць сустрэчныя крокі, разумеючы нашу зацікаўленасць у эканамічным развіцці, развіцці сувязей паміж людзьмі. І іншыя пытанні, якія патрабуюць вырашэння", - дадаў кіраўнік КДБ.
Аб падрыўных цэнтрах на тэрыторыі суседніх краін
Ён адзначыў, што абмяркоўваюцца і пытанні, звязаныя з так званымі падрыўнымі цэнтрамі, якія існуюць на тэрыторыі суседніх дзяржаў - у краінах Балтыі, Польшчы і Украіне. "Мы абмяркоўваем з нашымі калегамі даволі адкрыта ў час гэтых кантактаў. Яны разумеюць, што тыя праекты, якія намячаліся і пачалі рэалізоўвацца ў 2020 годзе, ужо немагчыма рэалізаваць. Таму для іх гэта пэўны цяжар, які яны хацелі б з сябе скінуць і не мець гэтага раздражняльніка ў адносінах", - растлумачыў Іван Тэртэль.
Больш таго, ён падкрэсліў, што фінансавыя сродкі, якія ўкладваюцца ў такую дзейнасць за мяжой, таксама ў выніку патрабуюць аддачы. Аднак з таго боку ёсць разуменне, што цяпер нешта зрабіць у гэтым плане ўнутры краіны і неяк дэстабілізаваць абстаноўку ў Беларусі немагчыма, а адпаведныя затраты кладуцца сур'ёзным цяжарам.
Іван Тэртэль таксама звярнуў увагу, што паміж гэтымі падрыўнымі цэнтрамі нарастаюць супярэчнасці і ідзе процістаянне. Гэта звязана са спробамі падзяліць фінансаванне. "Яно з улікам праблем, якія ёсць цяпер у заходніх краін НАТА, сціскаецца. На бліжэйшую перспектыву выдзелена $30 млн, чаго, паводле іх ацэнак, не хапае. Разам з тым трансфармуецца тактыка, ідзе перапрацоўка падыходаў да дасягнення мэт, - сказаў Іван Тэртэль. - Ёсць пэўныя трэнды, якія цяпер спрабуюць рэалізаваць. У прыватнасці, накіраванасць да нашай моладзі, да дзяржапарату. Запэўніваем вас, што гэтыя планы не збудуцца".
Аб прычынах істэрыі з метэазондамі ў Літве і аперацыі "Пераемнік"
Адказваючы на пытанне аб сітуацыі з метэазондамі з кантрабанднымі цыгарэтамі, Іван Тэртэль адзначыў, што першапачаткова гэта тэма была толькі праваахоўнай. Тым не менш Вільнюс перанёс яе на палітычны ўзровень, і беларускія спецслужбы падключыліся для маніторынгу сітуацыі і прыняцця рашэнняў.
Адна з прычын звязана з унутрыпалітычнай барацьбой у самой Літве. "Сітуацыя (з метэазондамі. - Заўвага БЕЛТА) накладаецца на планы вельмі вузкага кола асоб палітычнага істэблішменту ў Літве ажыццявіць, як мы яе называем, аперацыю "Пераемнік". Паводле нашых даных, прынята рашэнне з улікам чаканага пагаршэння эканамічнай абстаноўкі ў Літве правесці датэрміновыя прэзідэнцкія выбары, - падкрэсліў ён. - Там ёсць пэўная асоба, найбольш агрэсіўная ў гэтых адносінах, якая, паводле нашых даных, прэтэндуе ўсё ж на ролю першай асобы ў дзяржаве. Займаючы жорсткую пазіцыю і разлічваючы, што гэта ўдасца, была спроба прадэманстраваць пэўны свой уплыў на гэту сітуацыю і стварыць лепшыя ўмовы для канкурэнтнай барацьбы ў палітычна нявызначанай сітуацыі, у тым ліку падводзячы да неабходнасці датэрміновых выбараў у зручны час".
Прадаўжаючы тэму ўнутрыпалітычнай барацьбы, Іван Тэртэль заўважыў, што пэўная група асоб спрабуе стварыць праблемы для дзеючага кіраўніка ўрада, каб падарваць яго магчымыя шанцы заняць пасаду першай асобы ў выпадку датэрміновых выбараў. "У прыцэле ў іх прэм'ер-міністр Інга Ругінене", - дадаў ён.
Кіраўнік КДБ падкрэсліў, што асобныя прадстаўнікі ўрада і парламента Літвы займаюць канструктыўную пазіцыю па сітуацыі з метэазондамі. "Мы ведаем настроі і ва ўрадзе, і ў парламенце. Там ёсць людзі, якія канструктыўна мысляць, іх голас усё больш і больш чуваць. Яны хацелі б нармальных, добрасуседскіх адносін", - заявіў ён.
Другая прычына нагнятання істэрыі з метэазондамі звязана з жаданнем Літвы атрымаць дадатковае фінансаванне са структур Еўрасаюза па прыкладзе Польшчы. "Як мы ведаем, Польшча атрымала вельмі вялікія сродкі пад выглядам таго, каб забяспечыць інтарэсы Еўропы на знешніх граніцах. Проста (у Вільнюса. - Заўвага БЕЛТА) ёсць жаданне і такая крыху чорная зайздрасць, каб паўтарыць тое ж самае", - растлумачыў Іван Тэртэль. Менавіта таму, дадаў ён, нагнятаецца сітуацыя з мігрантамі на граніцы і нібы залётам паветраных шароў з кантрабанднымі цыгарэтамі.
Пра кантакты КДБ з замежнымі спецслужбамі
Як падкрэсліў Іван Тэртэль, у Камітэта дзяржбяспекі ёсць кантакты практычна з усімі спецслужбамі свету, што дае магчымасць разабрацца ў той ці іншай сітуацыі ў спакойным рэжыме. "Я знаёмы з кіраўнікамі практычна ўсіх спецслужбаў Захаду. Яны цэняць пазіцыю нашага Прэзідэнта, перадаюць яму прывітанне і гавораць, што цэняць яго работу, - сказаў кіраўнік КДБ. - У нас ёсць каналы па лініі спецслужбаў (з Літвой. - Заўвага БЕЛТА). Мы па даручэнні кіраўніка дзяржавы выходзілі з прапановай: "Давайце сустрэнемся абсалютна ў цішыні, абмяркуем усе пытанні, каб не нагнятаць сітуацыю, таму што гэта ненармальна". Мы вельмі цэнім літоўскі народ, мы стагоддзямі жылі побач, сем'і перамешаны і іншае. На жаль, я вымушаны канстатаваць, што літоўскія калегі ўхіліліся ад абмеркавання гэтай тэмы. І потым мы паглядзелі, што яна была мэтанакіравана пераведзена ў інфармацыйную прастору, раздута".
"Кіраўнік дзяржавы вызначыў - мы гатовы абмяркоўваць усе пытанні. Наша МЗС даўно чакае добрых вестак ад літоўскага боку. Упэўнены, што ў рэшце рэшт мы вырашым усе праблемы і будзем працаваць сумесна на карысць нашых народаў, як гэта заўсёды было. Дапамагаючы адзін аднаму ў розных сітуацыях. Гэта нармальная практыка і нармальныя адносіны паміж народамі", - рэзюмаваў кіраўнік Камітэта дзяржбяспекі.
Аб дэградацыі міжнароднага права на прыкладзе дзеянняў Вільнюса і Лондана
"Дэградацыя міжнароднага права пачалася, паводле нашых ацэнак, у тым ліку з абнулення так званых вядомых Будапешцкіх пагадненняў. Беларусі былі дадзены гарантыі з боку ЗША, прамыя гарантыі Лондана, Парыжа аб тым, што не будуць прыменены ніякія санкцыі, у тым ліку эканамічныя. Мы помнім, што такое пагадненне праіснавала фактычна вельмі нядоўга, і санкцыйны рэжым быў абсалютна незаконна прыменены супраць Беларусі наперакор (пагадненням. - Заўвага БЕЛТА)", - сказаў Іван Тэртэль.
У пацвярджэнне сваіх слоў кіраўнік КДБ прывёў прыклады, звязаныя з дзеяннямі Літвы адносна Беларусі: "Гэта фактычна канфіскацыя нашых актываў у порце Клайпеды. Праблемы з нашым санаторыем, дзе лечацца дзеці, якія пацярпелі ад чарнобыльскай катастрофы, у Друскінінкаі. Арышты пажарнай і іншай тэхнікі, якая закуплена іншымі краінамі ў інтарэсах забеспячэння грамадскай бяспекі".
Іван Тэртэль указаў і на дзеянні Вялікабрытаніі ў адносінах да Беларусі. "Гэта меры, якія Вялікабрытанія рэалізавала ў адносінах да золатавалютных актываў Беларусі. Калі, я падкрэслю, у 2020 годзе Лонданам прынята рашэнне - абсалютна незаконнае - фактычна аб канфіскацыі нашых ЗВР, якія цяпер ацэньваюцца ў памеры $1,5 млрд. Абсалютна незаконнае рашэнне, якое цяпер з'яўляецца зыходным пунктам для разважанняў многіх арабскіх дзяржаў, краін СНД: укладваць у англійскую эканоміку ці не ўкладваць? На жаль, такая практыка прадаўжаецца, і мы лічым гэта прамым крадзяжом, прыкладам для іншых, што не трэба рабіць", - заявіў ён.
Пра аперацыі па ўз'яднанні сем'яў з Украіны і Расіі
Кіраўнік КДБ канстатаваў, што паміж прэзідэнтамі ЗША і Беларусі прадаўжаецца актыўны дыялог, абмяркоўваецца шмат тэм як глабальнага, так і рэгіянальнага маштабу. "Вядома, на першым месцы Украіна. Вы ведаеце, што наш кіраўнік дзяржавы сэрцам успрымае сітуацыю, якая складваецца там, з братэрскай нам краінай, з братэрскім народам, які ўцягнулі ў гэта процістаянне, - заявіў ён. - Таму па даручэнні кіраўніка дзяржавы і ў тым ліку ў нейкіх момантах узгоднена з амерыканскім бокам і з іншымі зацікаўленымі намі праводзяцца мерапрыемствы па садзейнічанні вырашэнню розных пытанняў".
Напрыклад, на мінулым тыдні праведзены дзве аперацыі на граніцы па ўз'яднанні сем'яў - і ўкраінскіх, і расійскіх. У тым ліку дзяцей - у абодвух напрамках: як з Расіі ва Украіну, так і ў адваротны бок. "Адбылося ўз'яднанне дзяцей, якія страцілі вельмі блізкіх сваякоў, - удакладніў Іван Тэртэль. - Нягледзячы на спробы спекуляцый на гэтым пытанні".
Ён звярнуў увагу, што ў гэтым пытанні Беларусь знаходзіць падтрымку з боку прадстаўнікоў спецслужбаў іншых дзяржаў, у тым ліку заходніх. Яны салідарны, што гэта тая тэма, на якой "не трэба ў любым выпадку рабіць нейкія палітычныя капіталы або яе выкарыстоўваць", падкрэсліў кіраўнік КДБ. "Таму што гэта чыста гуманітарны трэк: старыя, дзеці, жанчыны, людзі ў вельмі цяжкай сітуацыі. Па даручэнні нашага кіраўніка дзяржавы ўсім ім аказваецца медыцынская дапамога, мы робім усё магчымае, дзейнічаючы па-чалавечы, не зважаючы на пашпарт, нацыянальнасць, колер скуры і іншыя аспекты", - сказаў ён.
Пра карысць, якую прынёс Пратасевіч у якасці разведчыка
Адно з пытанняў ад журналістаў не датычылася праведзенага даклада старшыні КДБ Прэзідэнту Беларусі: "Апошнім часам шмат укідаў адносна Рамана Пратасевіча - беларускага разведчыка. Адсыл ёсць і да вас. Вы захоўваеце спакой, маўчанне і не каменціруеце сітуацыю. Можа, падзеліцеся некаторымі падрабязнасцямі?"
"Гэта пытанне вельмі сур'ёзна ў парадку дня абмяркоўвалася нават нашымі калегамі замежнымі на Захадзе і нашымі саюзнікамі. Пацвярджаю: так, Пратасевіч з'яўляецца супрацоўнікам нашай знешняй разведкі. Гэты чалавек працаваў на тэрыторыі шэрага дзяржаў у баявой абстаноўцы. Выконваў важныя задачы. Вядома, пра іх я гаварыць не магу. Напэўна, да канца (так бывае ў нашай прафесіі) гэта не будзе раскрыта. Але яго ўклад быў даволі сур'ёзным па шэрагу аспектаў", - сказаў кіраўнік КДБ.
Тым не менш Іван Тэртэль падзяліўся некаторымі падрабязнасцямі. Напрыклад, калі ў 2020 годзе сілавікі збіраліся кожны дзень і абмяркоўвалі, чаго чакаць ад чарговых спроб перавароту, на такіх нарадах кіраўнік КДБ дакладваў пра задумы праціўніка: "У тым ліку - хто куды будзе ісці, рэгуляваць, дзе яны плануюць што рабіць і іншыя аспекты; хто гэтым планаваннем займаўся, хто выходзіў у якасці разведчыкаў тут па розных месцах лакацыі, планаваў гэтыя дзеянні па сутычках з супрацоўнікамі міліцыі, па нанясенні ўрону пэўным эканамічным аб'ектам".
"У гэтай інфармацыі быў сур'ёзны працэнт даных, якія здабываліся Пратасевічам. Таму нашы праваахоўныя органы дзейнічалі ў той перыяд дастаткова ўпэўнена, ведалі, як сітуацыя будзе развівацца, - сказаў Іван Тэртэль. - Акрамя таго, поўнасцю дзякуючы яго рабоце мы валодалі дынамікай стварэння гэтых падрыўных цэнтраў: хто за імі стаяў, хто фінансаваў, хто (напрыклад, былы прэм'ер Польшчы) прыязджаў туды, якія грошы абяцаў, з якога фонду, колькі пасад выдзелілі на варшаўскі офіс, які там "дзеячы культуры" пэўныя цяпер спрабуюць развіваць беспаспяхова. Гэта яго (Рамана Пратасевіча. - Заўвага БЕЛТА) работа".
БЕЛТА.-0-
Пра тых, хто вядзе баі на нябачным фронце
Іван Тэртэль звярнуў увагу на няпростую абстаноўку, якая складваецца як вакол Беларусі, так і ў асобных рэгіёнах свету. Кіраўнік КДБ падкрэсліў, што вынікі работы знешняй разведкі і контрразведкі закладваюцца ў прыняцце важнейшых рашэнняў, у тым ліку на знешнепалітычным трэку.
"Калі гаварыць у цэлым пра работу знешняй разведкі, гэта тэма абсалютна закрытая. Разам з тым нейкія пытанні, вядома, нашу грамадскасць цікавяць, і па даручэнні Прэзідэнта мы наш народ інфармуем аб тых ці іншых пытаннях, якімі займаецца знешняя разведка", - сказаў Іван Тэртэль.
Кіраўнік КДБ канстатаваў, што знешняя разведка прысутнічае там, дзе Беларусь бачыць свае жыццёва важныя нацыянальныя інтарэсы, або там, дзе фарміруюцца патэнцыяльныя пагрозы дзяржаве. "Цяпер гэта, вядома, пытанні, звязаныя з канцэнтрацыяй ваенных намаганняў у сумежных дзяржавах. Мы бачым, як нарошчваюцца абаронныя бюджэты, як удасканальваецца інфраструктура патэнцыяльных тэатраў ваенных дзеянняў. Мы бачым таксама, што абсалютна няма падстаў для такіх мер. І гэта нас насцярожвае. Гэта дадатковая задача для знешняй разведкі - раскрываць рэальныя планы ў адносінах да нашай краіны", - заявіў ён.
Акрамя таго, адзначыў Іван Тэртэль, знешняя разведка дакладвае кіраўніку дзяржавы наконт магчымых агрэсіўных памкненняў адносна Беларусі. "Я хацеў бы канстатаваць на аснове дакументальных матэрыялаў, якія дакладваюцца кіраўніку дзяржавы і на аснове якіх прымаюцца рашэнні, што доўгатэрміновыя планы нашых праціўнікаў не памяняліся. Гэта геапалітычны перадзел у рэгіёне і спадарожныя мэты - змена канстытуцыйнага ладу ў Беларусі", - падкрэсліў ён.
У цэлым, заявіў кіраўнік Камітэта дзяржбяспекі, знешняя разведка і контрразведка выконваюць задачы, вызначаныя Галоўнакамандуючым. "Дарэчы, літаральна гэтымі днямі была юбілейная дата - 105 гадоў органам знешняй разведкі Камітэта дзяржбяспекі. Дата знамянальная для ўсяго калектыву знешняй разведкі. Я хацеў бы падкрэсліць, што ў разведцы працуюць людзі асаблівай загартоўкі, адданыя Радзіме. Мы з вамі мірна жывём, а яны фактычна ў баявой абстаноўцы вядуць свае баі на нябачным фронце, знаходзячыся ў розных цяжкіх сітуацыях. Я хацеў бы па даручэнні кіраўніка дзяржавы, карыстаючыся выпадкам, перадаць ім найлепшыя пажаданні. Трымацца, трымацца, трымацца... Мы ніколі не забываем аб тым, якія задачы вы вырашаеце, што вы робіце для Радзімы", - запэўніў Іван Тэртэль.
Аб тым, што цікавіць замежную разведку ў Беларусі
Паводле слоў Івана Тэртэля, замежная разведка зацікаўлена ў тым ліку ў пытаннях, якія звязаны з размяшчэннем на тэрыторыі Беларусі ядзернай зброі і ракетнага комплексу "Арэшнік". "Замежныя спецслужбы праводзяць вельмі маштабную работу, каб маніторыць сітуацыю. Мы прагназавалі такое развіццё падзей. Таму заявы асобных палітычных дзеячаў і прадстаўнікоў спецслужбаў замежных дзяржаў, нашых суседзяў, мы прагназавалі. І нават ведалі, што яны будуць", - дадаў старшыня Камітэта дзяржбяспекі.
Гаворачы аб рабоце контрразведкі, Іван Тэртэль адзначыў, што спецслужбы замежных дзяржаў прымяняюць новыя формы і метады работы - напрыклад, дыстанцыйную вярбоўку. "У гэтым годзе контрразведкай Камітэта выяўлена і задакументавана дзейнасць больш як 70 агентаў замежных спецслужбаў. Дзейнасць асобных з іх - немалой колькасці - спынена ў крымінальна-працэсуальным парадку. Калі добра працуе контрразведка, лягчэй працуецца і разведцы", - падкрэсліў ён.
Іван Тэртэль таксама канстатаваў сур'ёзную актывізацыю разведвальна-падрыўной дзейнасці адносна Беларусі. "Напрыклад, практычна штодзённа спадарожнікавыя групоўкі заходніх дзяржаў, спецслужбаў, узброеных сіл манітораць сітуацыю на нашай тэрыторыі, фатаграфуюць і здымаюць", - сказаў Іван Тэртэль. Пры гэтым, падкрэсліў ён, ідзе аналіз работы не толькі чыгуначнага транспарту, лагістыкі або аб'ектаў абароннага значэння, але і проста прадпрыемстваў - такіх, напрыклад, як МАЗ і БЕЛАЗ.
"Вельмі актыўна вядзецца радыётэхнічная і радыёэлектронная разведка. Практычна мы пад электронным каўпаком знаходзімся. Кіраўнік дзяржавы абазначыў у час Усебеларускага народнага сходу факт праслухоўвання тэлефонных размоў і пранікнення ў пэўныя інфармацыйныя і камунікацыйныя сеткі з боку спецслужбаў замежных дзяржаў. Гэта сапраўды так. Гэтыя пытанні выкрыты, і мы імі займаемся", - заявіў Іван Тэртэль.
Аб ліквідацыі сеткі замежных спецслужбаў, якая слухала перагаворы пілотаў
Як заявіў старшыня КДБ, у гэтым годзе контрразведка выявіла і ліквідавала шырокую, разгалінаваную сетку замежных спецслужбаў, якая пры садзейнічанні пэўных асоб працавала на тэрыторыі Беларусі. Размова ідзе аб устаноўцы тэхнічных сродкаў, якія давалі магчымасць праслухоўваць перагаворы пілотаў як грамадзянскай, так і ваеннай авіяцыі. Таксама вёўся маніторынг вакол рэжымных аб'ектаў. "Вялікая маштабная работа контрразведкі дазволіла ліквідаваць гэтыя пагрозы", - падкрэсліў Іван Тэртэль.
Пра работу па прадухіленні тэрактаў
Кіраўнік КДБ запэўніў, што Прэзідэнт Беларусі трымае руку на пульсе і ставіць адпаведныя задачы Камітэту дзяржбяспекі. "Вядзецца работа, звязаная з прадухіленнем тэрактаў. Пакуль мы бачым вялікі транзітны тэрарызм праз нашу тэрыторыю. Мы гэтыя спробы спыняем, працуем, але не расслабляемся, таму што разумеем, што ў выпадку змянення нейкай сітуацыі гэтыя каналы могуць быць выкарыстаны на тэрыторыі Беларусі", - сказаў ён.
Пра сітуацыю напярэдадні навагодніх свят
У хуткім часе для многіх працуючых грамадзян у Беларусі надыдуць святочныя выхадныя дні. Іван Тэртэль растлумачыў, што напярэдадні такіх доўгіх выхадных Прэзідэнт традыцыйна звяртае ўвагу сілавых структур на тое, што могуць быць розныя здарэнні і "розныя ёсць сілы, якія не зацікаўлены ў тым, каб наша краіна развівалася", іх інтарэс у тым, каб здаралася нешта надзвычайнае.
Таму ў дакладзе старшыні КДБ кіраўніку дзяржавы быў прадстаўлены глыбокі прадметны аналіз таго, што можа здарыцца. "Даложана кіраўніку дзяржавы, што сітуацыя кантралюемая. Камітэт дзяржбяспекі ў цесным узаемадзеянні з МУС, Следчым камітэтам, пракуратурай і іншымі сілавымі структурамі, экстраннымі службамі будзе несці службу ва ўзмоцненым рэжыме. Усё ў нас пад кантролем. Мы не расслабляемся, мы бачым пэўныя пагрозы, якія могуць быць", - сказаў Іван Тэртэль.
"Я хацеў бы заўважыць, што пакуль такой насцярожваючай інфармацыі аб тым, што нешта павінна здарыцца, у Камітэта дзяржбяспекі, ва ўсіх падраздзяленняў па ўсіх лініях работы няма", - падкрэсліў кіраўнік КДБ.
Пра дыялог паміж Лукашэнкам і Трампам
Іван Тэртэль заўважыў, што кіраўнік дзяржавы на пасяджэнні УНС падрабязна расказаў аб сітуацыі ў беларуска-амерыканскіх адносінах і перагаворах. Разам з тым кіраўнік КДБ звярнуў увагу, што такія перагаворы традыцыйна вядуцца ў цішыні, таму што "ёсць пэўныя прынцыпы, каб не нашкодзіць тым вынікам, якіх плануецца дасягнуць".
Кіраўнік КДБ канстатаваў, што актыўны дыялог паміж прэзідэнтамі ЗША і Рэспублікі Беларусь прадаўжаецца. "Сёння раніцай я далажыў Прэзідэнту аб новых прапановах амерыканскага боку з улікам пазіцыі Рэспублікі Беларусь, з улікам пазіцыі нашага Прэзідэнта, накіраванай на дасягненне мірнага вырашэння ўсіх спрэчак, асабліва па Украіне. Шмат тэм абмяркоўваецца глабальнага, рэгіянальнага маштабу і двухбаковыя адносіны", - праінфармаваў ён.
Аб новых прапановах амерыканскага боку
Што датычыцца далейшых перагавораў з амерыканскім бокам і новых прапаноў, якія паступілі, яны, паводле слоў Івана Тэртэля, цяпер актыўна абмяркоўваюцца. У тым ліку на ўзроўні рабочай групы, у якую ўключаны многія вышэйшыя службовыя асобы, прэм'ер-міністр, кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта, прадстаўнікі сілавых структур, праваахоўных органаў.
"Усё дэталёва вывучаецца. Тыя наступствы, якія могуць быць, тыя крокі, якія мы можам зрабіць. Ёсць жорсткі падыход кіраўніка дзяржавы, які нам акрэслены, - гэта захаванне нацыянальных інтарэсаў. Мы рухаемся толькі ў інтарэсах нашай краіны. Мы любы крок падлічваем на каротка-, сярэдне- і доўгатэрміновую перспектыву", - падкрэсліў Іван Тэртэль.
У інтарэсах Беларусі, паводле яго слоў, выбудоўванне адносін з ЗША. "І тут мы бачым новы падыход новай Адміністрацыі (размова аб Адміністрацыі Прэзідэнта ЗША Дональда Трампа. - Заўвага БЕЛТА). Ён канструктыўны. Сапраўды, Прэзідэнт ЗША і яго каманда робяць вельмі-вельмі шмат па свеце і ў нашым рэгіёне для таго, каб сітуацыю стабілізаваць", - сказаў кіраўнік КДБ Беларусі. Аднак ёсць і шмат праціўнікаў гэтага працэсу, асабліва ў Еўропе. Яны чакаюць, калі сітуацыя ў ЗША зменіцца. Адпаведная інфармацыя, якая пацвярджае гэта, ёсць у беларускага боку. "Нашы амерыканскія калегі аб гэтым таксама інфармаваны і ведаюць аб гэтым", - адзначыў Іван Тэртэль.
У цэлым старшыня КДБ Беларусі настроены пазітыўна наконт перагавораў, якія прадаўжаюцца з ЗША, і іх вынікаў. "Упэўнены, што станоўчы вынік будзе дасягнуты, і праз пэўны час мы пачуем, запэўніваю вас, добрыя навіны ў гэтых адносінах", - рэзюмаваў ён.
Пра беларуска-польскія адносіны
"З Польшчай у нас ідзе дыялог. Я сказаў бы, што мы дасягнём выніку. Трэба, каб польскі бок, скажам так, стымуляваў некаторых сваіх саюзнікаў выканаць свае саюзніцкія абавязацельствы. У нас такое разуменне ёсць, у іх таксама разуменне ёсць. Работа цяжкая, сур'ёзная работа", - сказаў Іван Тэртэль. Ён таксама падкрэсліў, што адпаведная работа вядзецца пад вельмі чулым патранажам і кантролем з боку кіраўніка дзяржавы.
Кіраўнік КДБ адзначыў, што хоць Польшча з'яўляецца членам НАТА, Еўрапейскага саюза, мае цесныя адносіны з ЗША, але польскі бок заўсёды вызначала арыентацыя на свае ўласныя нацыянальныя інтарэсы. "Таму мы ўсё ж такі назіраем пэўнае ўсведамленне тых няправільных крокаў, якія былі зроблены папярэднім польскім кіраўніцтвам. Звязаныя з закрыццём граніц, спробамі націску, пытаннямі міграцыі і іншымі рэчамі - эканомікай, транзітам тавараў, людзей праз нашу тэрыторыю", - заявіў ён.
Паводле яго слоў, дыялог з польскім бокам не спыняўся ніколі. Напрыклад, існавалі кантакты паміж дыпламатычнымі ведамствамі на розным узроўні. "Цяпер яны перайшлі ў больш актыўную фазу. Вядома, ёсць кантакты паміж спецслужбамі", - сказаў Іван Тэртэль.
Ён растлумачыў, што часам менавіта канал па лініі спецслужбаў неабходны, каб у ціхай абстаноўцы вырашаць тыя ці іншыя істотныя для бакоў пытанні. "Заўсёды знаходзяцца пункты для ўзаемадзеяння, і мы можам адкрыта гэтыя пытанні абмяркоўваць, - адзначыў старшыня КДБ. - Так, па лініі спецслужбаў таксама ёсць кантакты з польскім бокам, у ходзе якіх абмяркоўваюцца найбольш вострыя пытанні. Мы, вядома, па даручэнні кіраўніка дзяржавы працуем у гэтым кантэксце цесна з нашымі калегамі з Міністэрства замежных спраў. Настрой, зноў жа, нам задае кіраўнік дзяржавы".
Іван Тэртэль звярнуў увагу, што ў адносінах да Польшчы Беларусь неаднаразова на працягу апошніх гадоў прымала жэст добрай волі: "Памілаванне і вызваленне асоб, асуджаных за шпіянаж. І іншыя дзеянні, якія былі не публічнымі".
"Мы пэўны водгук знаходзілі, але не заўсёды знаходзілі вырашэнне тых ці іншых вострых праблем. Цяпер такіх вострых праблем фактычна тры-чатыры ёсць. Яны звязаны з неабходнасцю рабіць сустрэчныя крокі, разумеючы нашу зацікаўленасць у эканамічным развіцці, развіцці сувязей паміж людзьмі. І іншыя пытанні, якія патрабуюць вырашэння", - дадаў кіраўнік КДБ.
Аб падрыўных цэнтрах на тэрыторыі суседніх краін
Ён адзначыў, што абмяркоўваюцца і пытанні, звязаныя з так званымі падрыўнымі цэнтрамі, якія існуюць на тэрыторыі суседніх дзяржаў - у краінах Балтыі, Польшчы і Украіне. "Мы абмяркоўваем з нашымі калегамі даволі адкрыта ў час гэтых кантактаў. Яны разумеюць, што тыя праекты, якія намячаліся і пачалі рэалізоўвацца ў 2020 годзе, ужо немагчыма рэалізаваць. Таму для іх гэта пэўны цяжар, які яны хацелі б з сябе скінуць і не мець гэтага раздражняльніка ў адносінах", - растлумачыў Іван Тэртэль.
Больш таго, ён падкрэсліў, што фінансавыя сродкі, якія ўкладваюцца ў такую дзейнасць за мяжой, таксама ў выніку патрабуюць аддачы. Аднак з таго боку ёсць разуменне, што цяпер нешта зрабіць у гэтым плане ўнутры краіны і неяк дэстабілізаваць абстаноўку ў Беларусі немагчыма, а адпаведныя затраты кладуцца сур'ёзным цяжарам.
Іван Тэртэль таксама звярнуў увагу, што паміж гэтымі падрыўнымі цэнтрамі нарастаюць супярэчнасці і ідзе процістаянне. Гэта звязана са спробамі падзяліць фінансаванне. "Яно з улікам праблем, якія ёсць цяпер у заходніх краін НАТА, сціскаецца. На бліжэйшую перспектыву выдзелена $30 млн, чаго, паводле іх ацэнак, не хапае. Разам з тым трансфармуецца тактыка, ідзе перапрацоўка падыходаў да дасягнення мэт, - сказаў Іван Тэртэль. - Ёсць пэўныя трэнды, якія цяпер спрабуюць рэалізаваць. У прыватнасці, накіраванасць да нашай моладзі, да дзяржапарату. Запэўніваем вас, што гэтыя планы не збудуцца".
Аб прычынах істэрыі з метэазондамі ў Літве і аперацыі "Пераемнік"
Адказваючы на пытанне аб сітуацыі з метэазондамі з кантрабанднымі цыгарэтамі, Іван Тэртэль адзначыў, што першапачаткова гэта тэма была толькі праваахоўнай. Тым не менш Вільнюс перанёс яе на палітычны ўзровень, і беларускія спецслужбы падключыліся для маніторынгу сітуацыі і прыняцця рашэнняў.
Адна з прычын звязана з унутрыпалітычнай барацьбой у самой Літве. "Сітуацыя (з метэазондамі. - Заўвага БЕЛТА) накладаецца на планы вельмі вузкага кола асоб палітычнага істэблішменту ў Літве ажыццявіць, як мы яе называем, аперацыю "Пераемнік". Паводле нашых даных, прынята рашэнне з улікам чаканага пагаршэння эканамічнай абстаноўкі ў Літве правесці датэрміновыя прэзідэнцкія выбары, - падкрэсліў ён. - Там ёсць пэўная асоба, найбольш агрэсіўная ў гэтых адносінах, якая, паводле нашых даных, прэтэндуе ўсё ж на ролю першай асобы ў дзяржаве. Займаючы жорсткую пазіцыю і разлічваючы, што гэта ўдасца, была спроба прадэманстраваць пэўны свой уплыў на гэту сітуацыю і стварыць лепшыя ўмовы для канкурэнтнай барацьбы ў палітычна нявызначанай сітуацыі, у тым ліку падводзячы да неабходнасці датэрміновых выбараў у зручны час".
Прадаўжаючы тэму ўнутрыпалітычнай барацьбы, Іван Тэртэль заўважыў, што пэўная група асоб спрабуе стварыць праблемы для дзеючага кіраўніка ўрада, каб падарваць яго магчымыя шанцы заняць пасаду першай асобы ў выпадку датэрміновых выбараў. "У прыцэле ў іх прэм'ер-міністр Інга Ругінене", - дадаў ён.
Кіраўнік КДБ падкрэсліў, што асобныя прадстаўнікі ўрада і парламента Літвы займаюць канструктыўную пазіцыю па сітуацыі з метэазондамі. "Мы ведаем настроі і ва ўрадзе, і ў парламенце. Там ёсць людзі, якія канструктыўна мысляць, іх голас усё больш і больш чуваць. Яны хацелі б нармальных, добрасуседскіх адносін", - заявіў ён.
Другая прычына нагнятання істэрыі з метэазондамі звязана з жаданнем Літвы атрымаць дадатковае фінансаванне са структур Еўрасаюза па прыкладзе Польшчы. "Як мы ведаем, Польшча атрымала вельмі вялікія сродкі пад выглядам таго, каб забяспечыць інтарэсы Еўропы на знешніх граніцах. Проста (у Вільнюса. - Заўвага БЕЛТА) ёсць жаданне і такая крыху чорная зайздрасць, каб паўтарыць тое ж самае", - растлумачыў Іван Тэртэль. Менавіта таму, дадаў ён, нагнятаецца сітуацыя з мігрантамі на граніцы і нібы залётам паветраных шароў з кантрабанднымі цыгарэтамі.
Пра кантакты КДБ з замежнымі спецслужбамі
Як падкрэсліў Іван Тэртэль, у Камітэта дзяржбяспекі ёсць кантакты практычна з усімі спецслужбамі свету, што дае магчымасць разабрацца ў той ці іншай сітуацыі ў спакойным рэжыме. "Я знаёмы з кіраўнікамі практычна ўсіх спецслужбаў Захаду. Яны цэняць пазіцыю нашага Прэзідэнта, перадаюць яму прывітанне і гавораць, што цэняць яго работу, - сказаў кіраўнік КДБ. - У нас ёсць каналы па лініі спецслужбаў (з Літвой. - Заўвага БЕЛТА). Мы па даручэнні кіраўніка дзяржавы выходзілі з прапановай: "Давайце сустрэнемся абсалютна ў цішыні, абмяркуем усе пытанні, каб не нагнятаць сітуацыю, таму што гэта ненармальна". Мы вельмі цэнім літоўскі народ, мы стагоддзямі жылі побач, сем'і перамешаны і іншае. На жаль, я вымушаны канстатаваць, што літоўскія калегі ўхіліліся ад абмеркавання гэтай тэмы. І потым мы паглядзелі, што яна была мэтанакіравана пераведзена ў інфармацыйную прастору, раздута".
"Кіраўнік дзяржавы вызначыў - мы гатовы абмяркоўваць усе пытанні. Наша МЗС даўно чакае добрых вестак ад літоўскага боку. Упэўнены, што ў рэшце рэшт мы вырашым усе праблемы і будзем працаваць сумесна на карысць нашых народаў, як гэта заўсёды было. Дапамагаючы адзін аднаму ў розных сітуацыях. Гэта нармальная практыка і нармальныя адносіны паміж народамі", - рэзюмаваў кіраўнік Камітэта дзяржбяспекі.
Аб дэградацыі міжнароднага права на прыкладзе дзеянняў Вільнюса і Лондана
"Дэградацыя міжнароднага права пачалася, паводле нашых ацэнак, у тым ліку з абнулення так званых вядомых Будапешцкіх пагадненняў. Беларусі былі дадзены гарантыі з боку ЗША, прамыя гарантыі Лондана, Парыжа аб тым, што не будуць прыменены ніякія санкцыі, у тым ліку эканамічныя. Мы помнім, што такое пагадненне праіснавала фактычна вельмі нядоўга, і санкцыйны рэжым быў абсалютна незаконна прыменены супраць Беларусі наперакор (пагадненням. - Заўвага БЕЛТА)", - сказаў Іван Тэртэль.
У пацвярджэнне сваіх слоў кіраўнік КДБ прывёў прыклады, звязаныя з дзеяннямі Літвы адносна Беларусі: "Гэта фактычна канфіскацыя нашых актываў у порце Клайпеды. Праблемы з нашым санаторыем, дзе лечацца дзеці, якія пацярпелі ад чарнобыльскай катастрофы, у Друскінінкаі. Арышты пажарнай і іншай тэхнікі, якая закуплена іншымі краінамі ў інтарэсах забеспячэння грамадскай бяспекі".
Іван Тэртэль указаў і на дзеянні Вялікабрытаніі ў адносінах да Беларусі. "Гэта меры, якія Вялікабрытанія рэалізавала ў адносінах да золатавалютных актываў Беларусі. Калі, я падкрэслю, у 2020 годзе Лонданам прынята рашэнне - абсалютна незаконнае - фактычна аб канфіскацыі нашых ЗВР, якія цяпер ацэньваюцца ў памеры $1,5 млрд. Абсалютна незаконнае рашэнне, якое цяпер з'яўляецца зыходным пунктам для разважанняў многіх арабскіх дзяржаў, краін СНД: укладваць у англійскую эканоміку ці не ўкладваць? На жаль, такая практыка прадаўжаецца, і мы лічым гэта прамым крадзяжом, прыкладам для іншых, што не трэба рабіць", - заявіў ён.
Пра аперацыі па ўз'яднанні сем'яў з Украіны і Расіі
Кіраўнік КДБ канстатаваў, што паміж прэзідэнтамі ЗША і Беларусі прадаўжаецца актыўны дыялог, абмяркоўваецца шмат тэм як глабальнага, так і рэгіянальнага маштабу. "Вядома, на першым месцы Украіна. Вы ведаеце, што наш кіраўнік дзяржавы сэрцам успрымае сітуацыю, якая складваецца там, з братэрскай нам краінай, з братэрскім народам, які ўцягнулі ў гэта процістаянне, - заявіў ён. - Таму па даручэнні кіраўніка дзяржавы і ў тым ліку ў нейкіх момантах узгоднена з амерыканскім бокам і з іншымі зацікаўленымі намі праводзяцца мерапрыемствы па садзейнічанні вырашэнню розных пытанняў".
Напрыклад, на мінулым тыдні праведзены дзве аперацыі на граніцы па ўз'яднанні сем'яў - і ўкраінскіх, і расійскіх. У тым ліку дзяцей - у абодвух напрамках: як з Расіі ва Украіну, так і ў адваротны бок. "Адбылося ўз'яднанне дзяцей, якія страцілі вельмі блізкіх сваякоў, - удакладніў Іван Тэртэль. - Нягледзячы на спробы спекуляцый на гэтым пытанні".
Ён звярнуў увагу, што ў гэтым пытанні Беларусь знаходзіць падтрымку з боку прадстаўнікоў спецслужбаў іншых дзяржаў, у тым ліку заходніх. Яны салідарны, што гэта тая тэма, на якой "не трэба ў любым выпадку рабіць нейкія палітычныя капіталы або яе выкарыстоўваць", падкрэсліў кіраўнік КДБ. "Таму што гэта чыста гуманітарны трэк: старыя, дзеці, жанчыны, людзі ў вельмі цяжкай сітуацыі. Па даручэнні нашага кіраўніка дзяржавы ўсім ім аказваецца медыцынская дапамога, мы робім усё магчымае, дзейнічаючы па-чалавечы, не зважаючы на пашпарт, нацыянальнасць, колер скуры і іншыя аспекты", - сказаў ён.
Пра карысць, якую прынёс Пратасевіч у якасці разведчыка
Адно з пытанняў ад журналістаў не датычылася праведзенага даклада старшыні КДБ Прэзідэнту Беларусі: "Апошнім часам шмат укідаў адносна Рамана Пратасевіча - беларускага разведчыка. Адсыл ёсць і да вас. Вы захоўваеце спакой, маўчанне і не каменціруеце сітуацыю. Можа, падзеліцеся некаторымі падрабязнасцямі?"
"Гэта пытанне вельмі сур'ёзна ў парадку дня абмяркоўвалася нават нашымі калегамі замежнымі на Захадзе і нашымі саюзнікамі. Пацвярджаю: так, Пратасевіч з'яўляецца супрацоўнікам нашай знешняй разведкі. Гэты чалавек працаваў на тэрыторыі шэрага дзяржаў у баявой абстаноўцы. Выконваў важныя задачы. Вядома, пра іх я гаварыць не магу. Напэўна, да канца (так бывае ў нашай прафесіі) гэта не будзе раскрыта. Але яго ўклад быў даволі сур'ёзным па шэрагу аспектаў", - сказаў кіраўнік КДБ.
Тым не менш Іван Тэртэль падзяліўся некаторымі падрабязнасцямі. Напрыклад, калі ў 2020 годзе сілавікі збіраліся кожны дзень і абмяркоўвалі, чаго чакаць ад чарговых спроб перавароту, на такіх нарадах кіраўнік КДБ дакладваў пра задумы праціўніка: "У тым ліку - хто куды будзе ісці, рэгуляваць, дзе яны плануюць што рабіць і іншыя аспекты; хто гэтым планаваннем займаўся, хто выходзіў у якасці разведчыкаў тут па розных месцах лакацыі, планаваў гэтыя дзеянні па сутычках з супрацоўнікамі міліцыі, па нанясенні ўрону пэўным эканамічным аб'ектам".
"У гэтай інфармацыі быў сур'ёзны працэнт даных, якія здабываліся Пратасевічам. Таму нашы праваахоўныя органы дзейнічалі ў той перыяд дастаткова ўпэўнена, ведалі, як сітуацыя будзе развівацца, - сказаў Іван Тэртэль. - Акрамя таго, поўнасцю дзякуючы яго рабоце мы валодалі дынамікай стварэння гэтых падрыўных цэнтраў: хто за імі стаяў, хто фінансаваў, хто (напрыклад, былы прэм'ер Польшчы) прыязджаў туды, якія грошы абяцаў, з якога фонду, колькі пасад выдзелілі на варшаўскі офіс, які там "дзеячы культуры" пэўныя цяпер спрабуюць развіваць беспаспяхова. Гэта яго (Рамана Пратасевіча. - Заўвага БЕЛТА) работа".
БЕЛТА.-0-
Падпісвайцеся на нас у
