Лукашэнка ў цэлым падтрымаў праект указа аб навуковай дзейнасці

"У прынцыпе, праект указа падтрыманы, частка яго палажэнняў накіравана на дапрацоўку, у тым ліку і базавае фінансаванне. Частка прынята - гэта і аптымізацыя структуры, і магчымасць педагагічнай дзейнасці, і магчымасць павышэння даплат за навуковыя ступені ў тых напрамках, якія з'яўляюцца прыярытэтнымі для нашай краіны", - сказаў Уладзімір Каранік.

Ён падкрэсліў, што Акадэмія навук у Беларусі - унікальная структура, якая працуе па прынцыпе навукова-вытворчай карпарацыі. У выніку некаторыя заканадаўчыя акты не ўлічваюць, што ў акадэміі ёсць не толькі навуковы, але і вытворчы складнік.

"Адпаведна, мы абмежаваны ў магчымасці фінансавання тых ці іншых напрамкаў. Кіраўніком дзяржавы даручана сабрацца з Міністэрствам фінансаў, урадам, Адміністрацыяй Прэзідэнта і вызначыць, якім чынам даць Акадэміі навук магчымасць развівацца больш дынамічна - як у вытворчым напрамку, так і ў навуковым", - расказаў кіраўнік Прэзідыума НАН.

Разам з тым, канстатаваў ён, прынцыповае пытанне не ў фінансаванні навукі, паколькі яна фінансуецца і будзе фінансавацца. Пытанне заключаецца ў павышэнні эфектыўнасці гэтага працэсу. "Калі ўзяць бюджэт Акадэміі навук на 2026 год, то ў параўнанні з 2025-м рост склаў 23 працэнты. Гэта істотная лічба. А праграма сацыяльна-эканамічнага развіцця за бліжэйшую пяцігодку прадугледжвае практычна двухразовы рост расходаў на навуковую, навукова-тэхнічную дзейнасць", - звярнуў увагу Уладзімір Каранік. Ён падкрэсліў, што гэтыя грошы павінны працаваць і даваць канкрэтны вынік, аб чым і ішла дыскусія на нарадзе ў кіраўніка дзяржавы.

"Абмяркоўвалася, што калі падзяліць каштарысы, то ў некаторых могуць узнікнуць утрыманскія настроі: калі на бягучае ўтрыманне грошы даюць, можа, не варта займацца навуковымі праектамі і ўсім астатнім. Дзяржава гатова плаціць за інфраструктуру, але ў рамках выканання дзяржзаказу або гаспадарчай дагаворнай дзейнасці, адлічваючы пэўны працэнт на інфраструктуру".

Пры гэтым, адзначыў кіраўнік Прэзідыума НАН, Прэзідэнт яшчэ раз паўтарыў, што на навуцы ніхто эканоміць не будзе. Рэальны сектар эканомікі і ў далейшым будуць стымуляваць звяртацца да айчыннай навуковай сферы для вырашэння навуковых праблем, а не да куплі гатовых імпартных тэхналогій па сусветных расцэнках. "А тут задача ўжо наша: не падмануць надзеі вытворцаў і выдаць якасны навукова-тэхнічны тавар. Калі ўсё атрымаецца, то пытанні аб тым, дзе знайсці грошы на бягучы рамонт і ацяпленне, у навуковых арганізацый стаяць не будуць", - дадаў Уладзімір Каранік.

На яго думку, указ аб удасканаленні навуковай дзейнасці таксама дапаможа структурам Акадэміі навук пазбавіцца ад "баласту". Размова ідзе аб тых складніках, якія не ўплываюць на атрыманне новых ведаў і рэалізацыю новых праектаў. Акрамя таго, дакумент створыць механізмы, якія дадуць магчымасць фінансаваць розныя напрамкі - напрыклад, фундаментальную і прыкладную навуку, а таксама сельскагаспадарчую тэматыку.

"Калі мы аптымізуем структуру, разбяромся з няпрофільнымі актывамі, тады мы вернемся да пытання, як фінансаваць у рамках бюджэтнага каштарысу тое, што патрабуе фінансавання непасрэдна з бюджэту, - лічыць Уладзімір Каранік. - Але трэба разумець, што аптымізацыя не накіравана на скарачэнне напрамкаў навуковых даследаванняў. Аптымізацыя ў першую чаргу накіравана на тое, каб пазбавіцца ад неэфектыўнай і грувасткай структуры кіравання. Гэта не датычыцца навуковых супрацоўнікаў і даследчыкаў. Гэта датычыцца той часткі Акадэміі навук, якая не генерыруе новыя веды і не вырашае навуковыя пытанні".-0-