Мабільная версія
ДЗЯРЖОРГАНЫ

Апошнія навіны
Усе навіны

Наталля Качанава: Уступная кампанія не дае ніякіх шанцаў жадаючым трапіць у ВНУ з чорнага хода

Інтэрв'ю 27.07.2015 | 14:25

Уступныя іспыты - кампанія выключна важнага сацыяльнага гучання, паколькі яе правядзенне і вынікі закранаюць інтарэсы абітурыентаў і іх бацькоў, сваякоў, выкладчыкаў, устаноў адукацыі і г.д. - практычна ўсяго грамадства. Гэта не толькі праверка ведаў і ўменняў абітурыентаў, не толькі індыкатар якасці навучання, але і фактычна дзяржаўны экзамен на справядлівасць, які здае ўлада, у першую чаргу, перад юнымі грамадзянамі, якія ўступаюць у дарослае жыццё. Аб тым, як арганізавана ўступная кампанія і што мае патрэбу ў карэкціроўцы, якія звароты паступаюць ад абітурыентаў і іх бацькоў, якім будзе кошт платнага навучання ў новым навучальным годзе, у інтэрв'ю карэспандэнту БЕЛТА расказала віцэ-прэм'ер, старшыня Дзяржаўнай камісіі па кантролі за ўступнымі іспытамі 2015 года Наталля Качанава.


- Наталля Іванаўна, на першым пасяджэнні дзяржкамісіі па кантролі за ўступнымі іспытамі 2015 года вы паставілі задачу так арганізаваць работу, каб не даць ніякіх шанцаў жадаючым трапіць у ВНУ з чорнага хода. Ці можна сказаць, што гэта ўдалося зрабіць?


- У Беларусі скончыўся этап цэнтралізаванага тэсціравання, завяршыўся прыём дакументаў для паступлення ў ВНУ на бюджэт на дзённую і завочную формы навучання (за выключэннем завочнай формы ў сельскагаспадарчыя ВНУ), ідзе прыём дакументаў на платную форму навучання, ва ўстановах вышэйшай адукацыі праводзяцца ўступныя іспыты на спецыяльнасці, на якіх прадугледжаны экзамены па творчасці, фізічнай культуры і літаратуры, а таксама для выпускнікоў устаноў сярэдняй спецыяльнай адукацыі, якія паступаюць на скарочаны тэрмін навучання.


Па выніках першага этапу ўступнай кампаніі магу з упэўненасцю сказаць: атрымаць студэнцкі білет без трывалых ведаў у абыход закона  ніхто не зможа. І спадзяюся, што змагу гэта паўтарыць пасля завяршэння ўсіх этапаў кампаніі.


Асноўнай задачай камісіі з'яўляецца кантроль за прадастаўленнем абітурыентам аднолькавых магчымасцей пры паступленні ва ўстановы вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі рэспублікі. Гэта задача выконваецца на самым высокім узроўні, камісіі па кантролі за ходам уступных іспытаў працуюць зладжана і дакладна, у адпаведнасці з ускладзенымі на іх функцыямі. Я асабіста пераканалася ў гэтым, наведваючы ўніверсітэты, дзе праходзіла цэнтралізаванае тэсціраванне. Дарэчы, зваротаў у дзяржкамісію ад абітурыентаў і бацькоў па пытанні арганізацыі ЦТ не паступала.


- За апошнія пяць гадоў не было выяўлена фактаў карупцыі пры паступленні ва ўстановы вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі. Гэта ўступная кампанія не стане выключэннем?


- На цяперашнім этапе ніводнага такога факта не выяўлена. Уступная кампанія праходзіць у поўнай адпаведнасці з устаноўленым парадкам. Хачу запэўніць, што працэдура залічэння на навучанне будзе такой жа дэмакратычнай і публічнай, як і папярэднія этапы кампаніі.


- Як вы ацэньваеце створаны ў Беларусі механізм фарміравання студэнцкай аўдыторыі, ці  мае патрэбу ён у далейшым удасканаленні?


- Упэўнена: ідэальнай сістэмы адукацыі, таксама як і ідэальнага механізма прыёму на навучанне, няма ні ў адной дзяржаве свету, таму ўдасканаленне - заканамерны працэс для любой краіны. Пытанне ў тым, што рабіць гэта трэба прадумана, паэтапна, з улікам сусветнага вопыту і нацыянальных асаблівасцей.


Пры правядзенні сустрэч з педагагічнымі работнікамі запрашаю іх да шчырай размовы аб тым, якія ў іх ёсць пытанні, прапановы, пажаданні па ўдасканаленні сістэмы адукацыі. Шэраг важных і цікавых прапаноў будзе разгледжаны ў ходзе дапрацоўкі праекта закона аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адукацыі (плануецца прадставіць у Палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу ў снежні бягучага года. - Заўвага БЕЛТА).


Што датычыцца вынікаў цэнтралізаванага тэсціравання, то ўдзел у ім прынялі 99 тыс. 177 чалавек. Традыцыйна задаюць пытанне, колькі сярод іх замежных грамадзян. Гэта не сакрэт: ЦТ здавалі 599 іншаземцаў, з якіх 435 чалавек маюць пасведчанне на права жыхарства ў Беларусі, 164 - прад'явілі пашпарт замежнага грамадзяніна (у тым ліку 112 - расійскі). Сярод тых, хто здаваў ЦТ, 47,42 працэнта скончылі ўстановы агульнай сярэдняй адукацыі і 19,23 працэнта - установы сярэдняй спецыяльнай і прафесійна-тэхнічнай адукацыі ў 2015 годзе, 33,27 працэнта - выпускнікі навучальных устаноў мінулых гадоў.


За парушэнні - пераважна наяўнасць мабільных тэлефонаў у аўдыторыі - не дапушчаны да праходжання ЦТ 12 чалавек (у мінулым годзе 25). І прычына - не няўважліваць або забыўчывасць абітурыентаў, бо іх неаднаразова папярэджвалі перад пачаткам ЦТ па кожным прадмеце. Крыўдна, што з-за гэтага хлопцы і дзяўчаты пазбавіліся права паступлення сёлета, але спадзяюся, што яны атрымаюць з гэтага ўрок на будучыню.


Па медыцынскіх паказаннях тэсціраванне не прайшлі 12 абітурыентаў. Ім была прадастаўлена магчымасць здаць ЦТ у рэзервовы дзень.


Радуе, што колькасць абсалютных вынікаў - 100 балаў - 277 сёлета, а гэта больш як у 2 разы перасягае мінулагоднюю (122). Прычым 11 абітурыентаў атрымалі максімальныя вынікі па 2 прадметах.


- Калі пагаварылі ўжо аб выдатніках, то лагічна прывесці лічбы і па нездавальняючых адзнаках.


- Не пераадолелі парог па рускай і беларускай мовах, устаноўлены для ўдзелу ў конкурсе пры паступленні ў ВНУ, 7 тыс. 770 чалавек. Тэставы бал ніжэйшы за неабходны для ўдзелу ў конкурсным адборы па рускай і беларускай мовах і першым профільным прадмеце маюць 35 тыс. 205 абітурыентаў, у тым ліку 2 тыс. 31 абітурыент не пераадолелі парогавага значэння адначасова па трох навучальных прадметах, 10 тыс. 572 - па двух, 22 тыс. 602 - па адным навучальным прадмеце. Тэставы бал ніжэйшы за неабходны для ўдзелу ў конкурсным адборы ў ВНУ па рускай і беларускай мовах і другім профільным прадмеце маюць 20 тыс. 274 абітурыенты, у тым ліку 539 абітурыентаў не пераадолелі парогавага значэння адначасова па трох навучальных прадметах, 3 тыс. 738 - па двух, 15 тыс. 997 - па адным навучальным прадмеце. У 237 выпадках абітурыенты па выніках выканання тэстаў атрымалі 0 балаў, у тым ліку 225 тэсціруемых  - па адным навучальным прадмеце, 6 абітурыентаў - па двух навучальных прадметах.


Пры гэтым, падкрэслю, ЦТ здалі ў цэлым лепш, чым у мінулым годзе.


- Ці ёсць інфармацыя аб тым, выпускнікі якіх тыпаў устаноў адукацыі прадэманстравалі на ЦТ больш моцныя веды?


- Як паказвае аналіз,  лепшы сярэдні бал - у выпускнікоў гімназій і ліцэяў, на наступнай пазіцыі - выпускнікі сярэдніх агульнаадукацыйных школ, потым - выпускнікі ўстаноў сярэдняй спецыяльнай адукацыі і выпускнікі мінулых гадоў. Неабходна адзначыць, што профільнае навучанне, якое ўводзіцца ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі, дасць магчымасць павысіць якасць падрыхтоўкі і, як вынік, рэзультатыўнасць цэнтралізаванага тэсціравання.


- Цэнтралізаванае тэсціраванне як форма правядзення ўступных іспытаў ужо даказала сваю аб'ектыўнасць, хоць падабаецца не ўсім абітурыентам і бацькам. Якое ваша стаўленне да ЦТ?


- На мой погляд, цэнтралізаванае тэсціраванне з'яўляецца аб'ектыўнай формай праверкі ведаў: усе абітурыенты знаходзяцца ў роўных умовах, адпрацаваны механізм дзеянняў, вызначаны дакладныя правілы гульні. Гэта сістэма ацэнкі ведаў выключае любыя карупцыйныя з'явы і суб'ектыўныя перакосы.


- Але пры гэтым пастаянна даводзіцца чуць, што ЦТ здаць на высокі бал немагчыма без заняткаў з рэпетытарам. Зразумела, што не ў кожнай сям'і ёсць грошы для аплаты іх паслуг. Атрымліваецца, што абітурыенты маюць усё-такі розныя стартавыя пазіцыі: у адных за плячамі толькі школьная праграма, у другіх - аплачанае бацькамі рэпетытарства.


- Гэта пытанне вельмі злабадзённае. Я неаднаразова абмяркоўвала яго на сустрэчах з работнікамі сферы адукацыі і пераканана, што калі ў школе добрыя педагогі-прадметнікі, то рэпетытары не патрэбны. Рэпетытар у большай ступені арыентаваны на падрыхтоўку да ЦТ, у той час як сапраўдны школьны настаўнік імкнецца даць вучням веды. І мы бачым гэта па выніках праведзенага ЦТ: у школах, дзе, напрыклад, добры настаўнік па фізіцы, - ёсць і пераможцы, і ўдзельнікі прадметных алімпіяд, і выпускнікі са 100 баламі ў сертыфікаце, і вялікі працэнт тых, хто паступае ў вышэйшыя навучальныя ўстановы. Дарэчы, у гэтым годзе даволі хутка ўкамплектаваліся педагагічныя ВНУ. Сярод тых, хто падаў дакументы, шмат медалістаў, хлопцаў і дзяўчат з добрымі адзнакамі. Гэта сведчыць аб тым, што прэстыж настаўніцкай працы павышаецца. У тым ліку дзякуючы той увазе, якая аказваецца гэтай сферы на ўзроўні Прэзідэнта і ўрада.


- У некалькіх беларускіх ВНУ "недалічыліся" заяў, чакаецца дадатковы набор на бюджэтныя месцы. Ці будзе паніжана ніжняя планка адмоўных адзнак пры правядзенні дадатковага набору? І ці варта змяніць план набору на ўступную кампанію 2016 года?


- Цяпер застаюцца вакантнымі больш за 350 бюджэтных месц у 11 ВНУ. Найбольшая колькасць незапоўненых бюджэтных месц у Віцебскім  дзяржаўным тэхналагічным універсітэце, Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, Беларуска-Расійскім універсітэце, Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце імя П.В.Сухога. У конкурсе пры правядзенні дадатковага набору змогуць прыняць удзел абітурыенты, якія здалі неабходныя ўступныя іспыты на здавальняючыя адзнакі. Планка адзнак, што прыраўноўваюцца да нездавальняючых, паніжацца не будзе.


План набору ў наступным годзе будзе скарэкціраваны не толькі зыходзячы з вынікаў цяперашняй уступнай кампаніі, але і патрэбнасцей галін эканомікі. У прыватнасці, у перспектыве спатрэбяцца кадры па высокатэхналагічных спецыяльнасцях, напрыклад, з улікам стварэння вытворчасцей у Кітайска-беларускім індустрыяльным парку "Вялікі камень".


- Колькі зарэгістравана зваротаў у дзяржкамісію па кантролі за ўступнымі іспытамі? Ці былі абгрунтаваныя скаргі?


- З моманту стварэння дзяржкамісіі паступіла 43 пісьмовыя і вусныя звароты. Разглядаем іх аператыўна, дзейнічаючы ў адпаведнасці з заканадаўствам, і пры гэтым максімальна ўлічваем інтарэсы абітурыентаў. Прывяду прыклад. Паступіў зварот ад жанчыны, якая ніяк не магла паверыць, што яе сын заслужана атрымаў нізкі бал тэста, і прасіла прад'явіць арыгінал выкананага ім задання. Пайшлі насустрач - у Рэспубліканскім інстытуце кантролю ведаў ёй і сыну паказалі работу. Пытанне адпала само сабой - тэставыя заданні былі выкананы сапраўды дрэнна, балы тэсціравання былі аб'ектыўныя.


Дарэчы, паўторных зваротаў не было.


- Калі будуць падведзены канчатковыя вынікі ўступнай кампаніі?


- У канцы жніўня пасля залічэння на ўсе формы навучання ў ВНУ і ССНУ. Хачу запэўніць, што яны будуць гэтак жа даступныя шырокай публіцы, як і вынікі ЦТ.


- Наталля Іванаўна, вы ўпершыню сталі старшынёй дзяржаўнай камісіі па кантролі за ўступнымі іспытамі. На ваш погляд, якія змяненні трэба ўнесці ў работу камісіі?


- Старшыня і члены дзяржаўнай камісіі традыцыйна па выніках работы рыхтуюць справаздачу, у якой знойдуць адлюстраванне прапановы па яе дзейнасці і якая будзе прадстаўлена кіраўніку дзяржавы.


- Паступіць у ВНУ і ССНУ - вельмі важна. Але ці стане дыплом аб заканчэнні ўстановы адукацыі для маладых людзей безумоўным пропускам у працоўную дзейнасць?


- На жаль, на рынку працы рэспублікі назіраецца дэфіцыт адных кадраў і лішак іншых. Вырашэнне гэтай праблемы патрабуе комплекснага падыходу. Неабходна стварэнне аптымальнай сістэмы падрыхтоўкі кадраў розных прафесій і спецыяльнасцей з улікам перспектыўных патрэбнасцей эканомікі і развіцця дэмаграфічнай сітуацыі.


Трэба палепшыць прафарыентацыйную работу, каб хлопцы і дзяўчаты ў старшых класах ведалі, якія прадпрыемствы, установы, арганізацыі ёсць у краіне, якія прафесіі найбольш запатрабаваны на рынку працы. У гэтым дапаможа і профільная адукацыя, якая прадугледжвае вывучэнне асобных прадметаў з 10-га класа на павышаным узроўні і правядзенне прафесійна-арыентаваных факультатыўных заняткаў, а таксама конкурсны адбор навучэнцаў. У той жа час захаваецца магчымасць навучання вучняў у 10-х класах на базавым узроўні.


- І яшчэ аб адной навацыі. У СМІ прамільгнула інфармацыя аб тым, што быццам бы з верасня бягучага года пасада рэктараў ВНУ будзе выбарнай. Ці так гэта?


- Прэтэндэнты на пасаду рэктара павінны будуць прадставіць савету ВНУ сваю праграму дзеянняў. Па выніках разгляду прадстаўленых праграм савет накіруе прапанову ў Міністэрства адукацыі, якое правядзе ацэнку кандыдатур па шэрагу крытэрыяў для іх назначэння ў адпаведнасці з заканадаўствам. Таму размова ідзе аб адборы кандыдатаў зыходзячы з праграмы іх дзеянняў.


- Наталля Іванаўна, вельмі хвалюе студэнтаў і іх бацькоў пытанне кошту навучання. Якія перспектывы на наступны навучальны год?


-  Хачу падкрэсліць: кошт навучання па раней заключаных дагаворах (для студэнтаў другога-пятага курса) не зменіцца. Ён не змяняўся і на працягу ўсяго 2014/2015 навучальнага года. Што датычыцца кошту навучання першакурснікаў, то ён вызначаецца зыходзячы з затрат на падрыхтоўку спецыяліста па канкрэтнай спецыяльнасці - у дыяпазоне Br12-26 млн.  Пры залічэнні студэнтаў заключаюцца дагаворы на навучанне, у якіх будзе названы кошт.


Гэта пытанне знаходзіцца на пастаянным кантролі, кіраўнікі ўстаноў адукацыі нясуць персанальную адказнасць за неабгрунтаванае павышэнне кошту навучання.


Алена ПРУС,
БЕЛТА.

Версія для друку
Надвор'e
Мінск
Баранавічы
Бабруйск
Барысаў
Брэст
Варшава
Вільнюс
Віцебск
Гомель
Гродна
Жлобін
Кіеў
Кіеў
Ліда
Мінск
Магілёў
Магілёў
Мозыр
Масква
Орша
Полацк
Рыга
Санкт-Пецярбург
Салігорск
Салігорск

Інфаграфіка

Машынабудаванне Беларусі Машынабудаўнічы комплекс Беларусі прадстаўляюць каля 250 вялікіх і сярэдніх арганізацый, у якіх працуюць 192 тыс. чалавек.