Фота з архіва
У бліжэйшай перспектыве лічбавы беларускі рубель будзе паўнацэнна ўведзены ў абарот. Ужо рэалізаваны мерапрыемствы па распрацоўцы спецыялізаванага праграмнага забеспячэння і падрыхтоўцы нарматыўнай прававой базы. Дэпутаты працуюць над адпаведным законапраектам. Што такое лічбавы рубель і навошта ён патрэбны, растлумачыў для БЕЛТА член Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па бюджэце і фінансах Аляксей Райко.
Лічбавы рубель - гэта лічбавая форма рубля. Цяпер у краіне ёсць наяўная (банкноты і манеты) і безнаяўная (на рахунках у банках) формы нацыянальнай валюты, а ў дадатак да іх з'явіцца яшчэ і лічбавая.
Лічбавыя рублі будуць захоўвацца на рахунках лічбавага рубля (лічбавых кашальках) грамадзян і арганізацый. Рахункі лічбавага рубля, у сваю чаргу, будуць адкрывацца на платформе Нацыянальнага банка. Аперацыі з лічбавымі рублямі таксама будуць праходзіць на гэтай платформе. Пры гэтым доступ да рахункаў лічбавага рубля будзе магчымы праз дыстанцыйныя каналы.
Лічбавы рубель ствараецца для таго, каб стаць яшчэ адным сродкам для плацяжоў і пераводаў, які не будзе залежаць ад абмежаванняў банкаў у выглядзе камісій і лімітаў, растлумачыў дэпутат. Лічбавы рубель дазволіць грамадзянам свабодна расплачвацца і пераводзіць лічбавыя рублі ў межах сродкаў на рахунку лічбавага рубля. Лічбавыя рублі эквівалентныя наяўным і безнаяўным: адзін беларускі рубель роўны аднаму безнаяўнаму беларускаму рублю або аднаму лічбаваму беларускаму рублю.
Сёння каля 130 краін, якія прадстаўляюць 98 працэнтаў сусветнай эканомікі, пачалі ўжо распрацоўку лічбавых версій нацыянальных валют.
Сярод лідараў укаранення Кітай. Лічбавы юань (e-CNY) лічыцца самай развітой сістэмай у G20. Выкарыстоўваецца мільёнамі грамадзян і актыўна тэсціруецца ў трансгранічных здзелках (праект mBridge).
Лідзіруюць таксама Індыя і Расія. Да пачатку 2026 года колькасць карыстальнікаў лічбавай рупіі (e-Rupee) перасягнула 7 млн. Яна ўкаранёна ў буйнейшых рознічных сетках. А лічбавы рубель праходзіць этап інтэграцыі ў бюджэтныя плацяжы, масавае ўкараненне ў банкаўскую сістэму запланавана на 1 верасня 2026 года.
Краіны еўразоны завяршаюць фазу падрыхтоўкі да запуску лічбавага еўра. Чакаецца, што рашэнне аб тэхнічнай рэалізацыі будзе прынята ў бліжэйшы час, а паўнацэнны запуск можа адбыцца пасля 2026 года.
ЗША захоўваюць асцярожны падыход у дачыненні да лічбавага долара. Асноўны ўпор у 2026 годзе робіцца на заканадаўчае рэгуляванне прыватных стэйблкоінаў, забяспечаных доларам, а не на выпуск прамой дзяржаўнай валюты.
Аляксей Райко заўважыў, што для звычайнага чалавека лічбавы рубель - гэта не замена наяўным або карткам, а трэці кашалёк, які аб'ядноўвае ў сабе ўласцівасці абодвух.
Укараненне лічбавага беларускага рубля мае шэраг пераваг. Для дзяржавы гэта развіццё ўласных інавацыйных плацежных сэрвісаў, пашырэнне спосабаў ажыццяўлення плацяжоў, уключаючы трансгранічныя, скарачэнне выдаткаў, абумоўленых неабходнасцю канверсіі нацыянальнай валюты ў валюту разлікаў, а таксама павышэнне эфектыўнасці кантролю за мэтавым расходаваннем бюджэтных сродкаў і стварэнне ўмоў для канкурэнцыі паміж пастаўшчыкамі плацежных паслуг.
Бізнесу, банкам (фінансавым арганізацыям) укараненне лічбавага беларускага рубля дасць магчымасць знізіць расходы на камісійныя плацяжы на карысць аператараў міжнародных плацежных сістэм, прадастаўляць інавацыйныя сэрвісы для карыстальнікаў, павышаць бяспеку.
Перавагі для насельніцтва і суб'ектаў гаспадарання заключаюцца ў высокім узроўні захаванасці грашовых сродкаў, павышэнні скорасці трансгранічных плацяжоў за кошт функцыянавання плацежнай сістэмы лічбавага беларускага рубля ў рэжыме 24/7/365, магчымасці спажывання плацежных паслуг без прывязкі да аднаго пастаўшчыка плацежнай паслугі. У перспектыве, як чакаецца, з'явіцца магчымасць выкарыстання афлайн рэжыму для ажыццяўлення плацяжоў.
Дэпутат звярнуў увагу і на такі важны нюанс: на лічбавыя рублі не налічваецца кэшбэк і працэнты на астатак. Таму іх больш выгадна выкарыстоўваць менавіта для разлікаў, а не для накаплення.
БЕЛТА.-0-
Лічбавы рубель - гэта лічбавая форма рубля. Цяпер у краіне ёсць наяўная (банкноты і манеты) і безнаяўная (на рахунках у банках) формы нацыянальнай валюты, а ў дадатак да іх з'явіцца яшчэ і лічбавая.
Лічбавыя рублі будуць захоўвацца на рахунках лічбавага рубля (лічбавых кашальках) грамадзян і арганізацый. Рахункі лічбавага рубля, у сваю чаргу, будуць адкрывацца на платформе Нацыянальнага банка. Аперацыі з лічбавымі рублямі таксама будуць праходзіць на гэтай платформе. Пры гэтым доступ да рахункаў лічбавага рубля будзе магчымы праз дыстанцыйныя каналы.
Лічбавы рубель ствараецца для таго, каб стаць яшчэ адным сродкам для плацяжоў і пераводаў, які не будзе залежаць ад абмежаванняў банкаў у выглядзе камісій і лімітаў, растлумачыў дэпутат. Лічбавы рубель дазволіць грамадзянам свабодна расплачвацца і пераводзіць лічбавыя рублі ў межах сродкаў на рахунку лічбавага рубля. Лічбавыя рублі эквівалентныя наяўным і безнаяўным: адзін беларускі рубель роўны аднаму безнаяўнаму беларускаму рублю або аднаму лічбаваму беларускаму рублю.
Сёння каля 130 краін, якія прадстаўляюць 98 працэнтаў сусветнай эканомікі, пачалі ўжо распрацоўку лічбавых версій нацыянальных валют.
Сярод лідараў укаранення Кітай. Лічбавы юань (e-CNY) лічыцца самай развітой сістэмай у G20. Выкарыстоўваецца мільёнамі грамадзян і актыўна тэсціруецца ў трансгранічных здзелках (праект mBridge).
Лідзіруюць таксама Індыя і Расія. Да пачатку 2026 года колькасць карыстальнікаў лічбавай рупіі (e-Rupee) перасягнула 7 млн. Яна ўкаранёна ў буйнейшых рознічных сетках. А лічбавы рубель праходзіць этап інтэграцыі ў бюджэтныя плацяжы, масавае ўкараненне ў банкаўскую сістэму запланавана на 1 верасня 2026 года.
Краіны еўразоны завяршаюць фазу падрыхтоўкі да запуску лічбавага еўра. Чакаецца, што рашэнне аб тэхнічнай рэалізацыі будзе прынята ў бліжэйшы час, а паўнацэнны запуск можа адбыцца пасля 2026 года.
ЗША захоўваюць асцярожны падыход у дачыненні да лічбавага долара. Асноўны ўпор у 2026 годзе робіцца на заканадаўчае рэгуляванне прыватных стэйблкоінаў, забяспечаных доларам, а не на выпуск прамой дзяржаўнай валюты.
Аляксей Райко заўважыў, што для звычайнага чалавека лічбавы рубель - гэта не замена наяўным або карткам, а трэці кашалёк, які аб'ядноўвае ў сабе ўласцівасці абодвух.
Укараненне лічбавага беларускага рубля мае шэраг пераваг. Для дзяржавы гэта развіццё ўласных інавацыйных плацежных сэрвісаў, пашырэнне спосабаў ажыццяўлення плацяжоў, уключаючы трансгранічныя, скарачэнне выдаткаў, абумоўленых неабходнасцю канверсіі нацыянальнай валюты ў валюту разлікаў, а таксама павышэнне эфектыўнасці кантролю за мэтавым расходаваннем бюджэтных сродкаў і стварэнне ўмоў для канкурэнцыі паміж пастаўшчыкамі плацежных паслуг.
Бізнесу, банкам (фінансавым арганізацыям) укараненне лічбавага беларускага рубля дасць магчымасць знізіць расходы на камісійныя плацяжы на карысць аператараў міжнародных плацежных сістэм, прадастаўляць інавацыйныя сэрвісы для карыстальнікаў, павышаць бяспеку.
Перавагі для насельніцтва і суб'ектаў гаспадарання заключаюцца ў высокім узроўні захаванасці грашовых сродкаў, павышэнні скорасці трансгранічных плацяжоў за кошт функцыянавання плацежнай сістэмы лічбавага беларускага рубля ў рэжыме 24/7/365, магчымасці спажывання плацежных паслуг без прывязкі да аднаго пастаўшчыка плацежнай паслугі. У перспектыве, як чакаецца, з'явіцца магчымасць выкарыстання афлайн рэжыму для ажыццяўлення плацяжоў.
Дэпутат звярнуў увагу і на такі важны нюанс: на лічбавыя рублі не налічваецца кэшбэк і працэнты на астатак. Таму іх больш выгадна выкарыстоўваць менавіта для разлікаў, а не для накаплення.
БЕЛТА.-0-
Падпісвайцеся на нас у
